Waarheid – leren koken met God

‘WAARHEID’ – leren koken met God?

In de Talmoed staat een verhaal waarin een rabbi een nieuwe uitleg ontdekt over het scheppingsverhaal. En allen bij hem raken ontroerd en beginnen te huilen. Zelfs in de hemel huilt men tranen met tuiten van vreugde.

Het is maar een anecdote, maar we kunnen hieruit leren dat ook in de hemel niet alles bekend is, en dat de mensen op aarde in staat zijn én het recht hebben de interpretaties te geven én te ontdekken die in hun tijd actueel zijn. De waarheid ligt dus niet voor eens en voor altijd vast, want wie zouden wij mensen zijn om de waar­heid te kennen? Wie zouden wij zijn om achter de geheimen van God te kunnen kijken?

Hiermee zitten we midden in een dilemma: want hoe kunnen we elkaars interpretatie van de H. Schrift respecteren zonder elkaar te verketteren en af te schrijven?

De makkelijkste weg lijkt soms je te onderwerpen aan een of ander leergezag en hun uitleg kritiekloos te aanvaarden. Dan hoef je zelf niet na te denken. Alle anderen die afwijken zijn dan fout en moeten de kerk verlaten. Maar dat houdt de verkettering in stand en leidt tot veel ellende en leed.

Waarom heb je een dan verstand gekregen en is het leergezag soms onfeilbaar? Geen mens kan in de keuken van God kijken, en dus ook niet de recepten foutloos interpreteren. Want dan zouden wij aan God gelijk zijn en heerlijke goddelijke spij­zen kunnen bereiden: nooit meer ziekte, nooit meer oorlog, nooit meer haat en onverdraagzaamheid.

Zolang we dat niet kunnen past ons enige bescheidenheid. De daden laten altijd zien waar de woorden stranden. Op ons standpunt gaan staan en de andere visies afwijzen als ketters leidt niet tot een betere wereld, maar onthult uiteindelijk haar ware gelaat: het platvloerse gezicht van de macht.

Want de verabsolutering van één mening,één visie, één interpretatie verbergt een onvoorstelbare machtswellust: de geschiedenis legt hiervan getuigenis af in de metershoge brandstapels waarop de ‘ketters en heksen’ hebben gebrand. Mijn waarheid tot ‘de waarheid’ verheffen gaat meestal niet zonder bloedvergieten.

Is er dan een andere weg, zonder lijden, zonder geweld?

Ik vermoed van wel: de weg van de aanvulling op elkaar! Geen mens is volmaakt, geen mens perfect. We hebben elkaar nodig en we hebben ook elkaars visies en interpretaties nodig om dichter bij de waarheid te komen. Dichter bij, nooit helemaal. Dat is niet voor ons weggelegd want we zijn geen goden.

Koken met God – het bereiden van de bijbelse recepten in ons leven, het gaan van de weg, in de richting van de Tora, (de wegwijzer van God), dat blijft experimenteren en angstig afwachten of het wel zal lukken. Want veel zit ons tegen: er ontbreekt van alles aan de ingredienten, het vuur brandt niet altijd hoog genoeg of soms weer te hard en ook onze gereedschappen zijn niet optimaal. Maar toch… in principe moet het kunnen, idealiter is er een mogelijkheid voor een goede maaltijd. Als we nu maar ieder aan laten zitten aan de feestelijk gedekte tafel – want als niet iedereen welkom is hebben we er nog niet zoveel van begrepen.

John Hacking

1999