Omslagpunt

Door de digitale revolutie brengen we veel tijd door met en achter de computer (waaronder ook tablet en smart-phone). We zijn inmiddels gecomputeriseerd om deze uitdrukking maar eens keer te gebruiken. Alles kunnen we bijna meten en het duurt niet lang meer of wij zijn op elk moment verbonden met onze apparatuur. De digitale wereld faciliteert de virtuele realiteit. Realiteit wordt zo meer en meer virtualiteit als bepalende vorm van een beleefde realiteit. We existeren dus binnenkort meer op het niveau en binnen de mogelijkheden van de digitale wereld dan binnen de reële wereld zoals we die tot nu toe hebben gekend voordat de computers werden uitgevonden. Wat betekent dit en wat is het effect voor ons zelf-verstaan? Worden we en begrijpen we onszelf als een verlengstuk van de computer? Dat willen we natuurlijk niet want we willen controle houden maar in werkelijkheid is het voor velen al lang omgekeerd. De digitale mogelijkheden dicteren ons gedrag. Ik vraag me dan ook af wanneer er een omslag wordt bereikt en of er een omslagpunt is te benoemen waarop beleefde realiteit (zonder computer) vervangen wordt door virtualiteit (met computer). Dit moet zijn uit te rekenen. Onze wereld zal fundamenteel veranderen en de mensen zullen meer dan nu het geval is virtueel verbonden zijn dan in realiteit zonder computer.

Ook ons idee van massa en massa-concept zal grondig veranderen en misschien moeten de theorieën van Elias Canetti die hierover geschreven heeft wel worden bijgesteld omdat een aantal mechanismen niet meer opgaan omdat we elkaar gewoon niet in life-time ervaren. Ruimte en tijd zullen ingrijpend voor onze beleving veranderen. Ik vermoed dat deze categorieën die wij nu nog grotendeels ontlenen aan de ervaring van de situatie buiten de virtuele wereld zullen verdwijnen. Want virtuele tijd en virtuele ruimte zijn in principe oneindig en eindeloos. En dat laatste kunnen we nu nog met ons verstand nauwelijks bevatten. Laat staan dat we het kunnen ervaren met onze zintuigen. In formules doen we een poging maar dat blijft een afgeleide en een omweg tot begrijpen. Ruimte en tijd als ervarings-kategorie is iets heel anders omdat onze zintuigen ook de werkelijkheidbeleving kleuren. Door ons lichaam worden we en zijn we geconditioneerd om te ervaren zoals we ervaren maar als virtuele relaties en de virtuele werkelijkheid de overhand nemen dan zal dat ook iets doen met onze zintuiglijke ervaring. Dat kan gewoon niet anders. Alleen al het feit dat we een aantal zintuigen anders gaan inzetten zal dit effect hebben. De computerprogrammeurs zijn hard op weg ook de gevoeligheid van de huid, de geur en het aanraken te programmeren in modellen en hun robots. Look a likes in de vorm van robots zijn in aantocht en misschien binnenkort al niet meer van mensen te onderscheiden.

Hoe meer we ons verplaatsen in de virtuele werkelijkheid, hoe meer we hierin betrokken raken hoe minder we misschien dat onderscheid tussen echt en niet echt nog kunnen maken omdat we gewoon te veel tijd doorbrengen in een kunstmatige situatie. Dan vergeten we hoe de echte wereld buiten de computerwereld eruit ziet en hoe dat voelt. Zover is het nog niet, maar ik vermoed dat het omslagpunt met rasse schreden nadert.

John Hacking

15 februari 2016