Waarom ik op VOLT heb gestemd

Onze democratie is in gevaar. Deze boodschap werd gisteravond (14 mrt 2021 NPO2)helder vertolkt in het programma Tegenlicht. Ik citeer het persbericht:

De Amerikaan Caleb Cain haalde de krant als een door het Youtube-algoritme geradicaliseerde jongen. Maar ergens tussen alt-light en extreemrechts trok hij zelf aan de rem. Nu probeert hij in gesprek te gaan met mensen die in hetzelfde schuitje zitten om zo, hopelijk, de kloof in zijn land te helpen dichten. De grauwe uitzichtloosheid van het gedeïndustrialiseerde stadje waar hij opgroeide, symboliseert de gebroken Amerikaanse droom die voor hem en vele anderen aan de basis ligt van hun onvrede. Mensen in industriesteden als die van Cain zagen de fabrieken sluiten, de macht van de vakbonden afbrokkelen en de partij die normaal voor ze opkwam veranderen in een partij voor professionals. De Amerikaanse schrijver Thomas Frank spreekt over het verraad van de werkende klasse door de partijen die van oudsher voor hen opkwamen. Partijen die betoverd raakten door het idee van bestuur door een professionele klasse van hoogopgeleide experts.

Mark Bovens van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid ziet de scheiding tussen lager- en hogeropgeleiden en het dramatische gebrek aan vertegenwoordiging in de politiek als oorzaak van de onvrede. Meer dan negentig procent van de Kamerleden heeft een hbo(+)-opleiding. Onder de bevolking is dat slechts dertig procent. Volgens Bovens is het van levensbelang voor onze democratie dat meer lageropgeleiden doorstromen naar posities met invloed en macht. Ooit speelden de vakbonden hierbij een belangrijke rol, maar ook daar zwaaien academici inmiddels vaak de scepter. Dat het ook anders kan, zien we in IJmuiden, één van de weinige plekken waar de vakbond nog groeit en waar staalarbeider Stanley Bostdorp deel uitmaakt van het bestuur van FNV Metaal.

De Vlaamse schrijver David Van Reybrouck ziet nog een andere hoopvolle weg naar een betere vertegenwoordiging in de politiek: een burgerraad. Ostbelgien – het Duitstalige deel van België – is de eerste plek ter wereld waar zo’n burgerraad met vierentwintig willekeurig door het lot aangewezen burgers een permanent onderdeel van het lokale bestuur is geworden. Raadslid Didier Lejeune is doordeweeks opzichter bij een bouwbedrijf, maar een aantal zaterdagen per jaar is hij de trotse voorzitter van deze burgerraad.

Thomas Frank (schrijver en politiek analist), David van Reybrouck (schrijver en cultuurhistoricus), Mark Bovens (hoogleraar bestuurskunde / lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid), Caleb Cain (voormalig alt-righter / deradicaliseringsactivist), Stanley Bostdorp (staalarbeider en bestuurslid FNV Metaal) en Didier Lejeune (deelnemer Burgerraad Ostbelgien).

Het programma “De weerbare democratie” geeft niet alleen via deze persoonlijke bijdragen inzicht in de stand van de democratie, ze maakt ook duidelijk dat het in democratie niet draait om de korte termijn maar om de lange termijn. Populisten die kortstondige oplossingen aanbieden zijn bij voorbaat leugenachtig bezig want de problemen waar de wereld mee worstelt zijn immens. En allemaal veroorzaakt door ingrijpen van de mens: de opwarming van de aarde, de klimaatverandering met als gevolg toenemende droogte (en het uitsterven van diersoorten), de verdeling van de welvaart en de toegenomen kloof tussen arm en rijk (met schaamteloze zelfverrijking en meritocratie), de macht van de wapenindustrie en de inzet van wapens in conflictgebieden met als gevolg miljoenen ontheemden en vluchtelingen, uitputting van grondstoffen en de strijd om landbouwgrond en om water. Het zijn maar een paar voorbeelden van uitdagingen waar de huidige generatie voor geplaatst is. Aankomen met beweringen dat het allemaal maar onzin is, dat het klimaat niet verandert, dat covid-19 slechts een griepje is (ook al vallen er momenteel in Brazilië per dag bijna 2000 doden), dat de grenzen dicht moeten want de ‘buitenlanders’ pikken onze huizen en onze banen in, is ronduit misdadig. Haat wordt gezaaid tegenover vluchtelingen/vreemdelingen alsof die de oorzaak zijn van de economische misère waarin mensen aan de onderkant van de samenleving verkeren. En ook de criminaliteit wordt op het bordje van hen gelegd, alsof de duizenden panden waar criminele activiteiten plaatsvinden (openbaar geworden door de hack van versleutelde servers die criminelen gebruiken om onbespied en veilig te kunnen communiceren) alleen maar door buitenlanders zouden worden gerund. De bovenwereld in ons land wordt voortdurend geïnfiltreerd door de onderwereld en ook de politiek blijft daar niet vrij van, zie gemeentes in Brabant waar drugsmaffia en boerenmaffia (die hun schuren ter beschikking stellen om bv. crystal meth te produceren en drugsafval illegaal te lozen) samenwerken om politiek invloed uit te oefenen.

Kijken we naar de talloze reclamespotjes, tv-debatten en verkiezingsleuzen, dan valt op dat maar weinig partijen de urgentie inzien van een politiek op lange termijn. Het CDA kijkt slechts vier jaar voorruit, de VVD stelt alle echte besluiten uit tot na corona, De PVDA en Groen Links (en SP), samen met D66 willen wel stappen ondernemen maar zijn veel te bang om buiten de boot te vallen en de gunst van de kiezer te verspelen en komen daarom met halfslachtige oplossingen zonder oog te hebben voor de onderkant van de samenleving. Als ik de verhalen uit Tegenlicht mag geloven betekent dit dat ook deze partijen al lang hun band met hun achterban hebben verloren: welke arbeider, welke vuilnisman, welke kassamedewerker voelt zich nog door hen vertegenwoordigd? Daarom hebben de populistische partijen succes: zij spreken zogenaamd de taal van het volk, dat wil zeggen ze sluiten aan bij de sentimenten die leven onder het volk met als hoogtepunt Zwarte Piet. Alsof dat het summum van volkscultuur is, de bonus op ons Nederlands-schap.

Waarom is er onvrede in onze samenleving en wordt de woede zo groot? Dat vragen ook de makers van Tegenlicht zich af. De burgers hebben de ervaring dat de overheid hen niet vertrouwt. Dat is niet alleen zo bij de belastingdienst die mensen wegzet als fraudeur (toeslagenaffaire) (terwijl de verantwoordelijke politici dit in gang hebben gezet en hebben voortgezet, ook toen bleek dat het niet klopte) maar ook in het onderwijs en de gezondheidszorg. In het onderwijs moeten de opleidingen voortdurend aantonen dat ze prestaties leveren (het liefst excellent – zo de VVD), in de zorg moet elke minuut worden verantwoord alsof de medewerkers er de kantjes van aflopen. Zo ontstaat niet alleen een gigantische bureaucratie maar ook een controlestaat. Gezondheidszorg en de uitvoering ervan (zoals nu bij de bestrijding van covid-19) moet je niet in handen leggen van politici. Zij hebben niet de kennis en de kunde om hierin leiding te geven, er zijn veel anderen die dat veel beter kunnen. Dat blijkt telkens weer uit de halfslachtige en omslachtige wijze waarop dit kabinet omgaat met dit probleem van covid-19.

Politici zijn er om politiek te maken opdat de samenleving in zijn geheel er beter van wordt en de Tweede Kamer is een controle apparaat dat deze politiek tegen het licht moet houden en niet zich opstellen als klapvee omdat de minister partijgenoot is. We leven niet in China of Noord Korea (land van ja-knikkers alsof elk woord uit de mond van de partijleider rechtstreeks van God komt) , niet in Rusland of Hongarije (waar de oppositie monddood wordt gemaakt, de pers en rechtspraak gemuilkorfd en de politieke tegenstanders in kampen worden opgesloten), niet in de VS (waar de miljonairs die Congres en Huis van Afgevaardigden alleen maar aan hun eigen hachje denken en waar ze te laf zijn om een frauduleuze blaaskaak als Trump te laten vallen). Waarom zouden Baudet en Wilders, die zichzelf beschouwen als boegbeelden van ‘democratie’ en ‘vrijheid’ zo geïnspireerde zijn door Poetin, Trump en Orban? Omdat het autocraten zijn die aan iedereen en alles lak hebben, als ze er zelf maar beter van worden.

De geschiedenis laat zien dat rechts-radicalisme altijd aan schuurt tegen het groot-kapitaal. Dat was zo in Hitler Duitsland, of het Italië van Mussolini, of nu in de VS. En dat is niet anders in landen die zogenaamd niet tot het vrije westen behoren. In Rusland hebben vazallen van de overheid alle industrie overgenomen, in China bepaalt de partij de voortgang van de economie en wordt onder het mom van een Nieuwe Zijdestraatroute de poging ondernomen om zoveel mogelijk geopolitieke invloed in de wereld te verkrijgen. In mijn ogen is er niet zoveel verschil tussen dit rechts-radicalisme in de VS, de ideologie in China, Rusland, Noord-Korea, Hongarije, en de Alternative für Deutschland- partij of Front National in Frankijk en de PVV en FVD. Het is een pot nat: egoïsme wat de klok slaat: ik eerst en de rest kan stikken. De paleizen van Poetin en Erdogan, de Trumptower, de villa van Zuma (zuid Afrika) spreken boekdelen. Wat ze ook roepen, hun zelfverrijking spreekt boekdelen. En daar is het ze om te doen onder het mom de stem van het volk te laten klinken.

Daarom heb ik op VOLT gestemd: een partij die niet door de kortzichtigheid van eigenbelang, vreemdelingenhaat, nationalisme en klimaatblindheid is gekenmerkt. Samen moeten we het doen in en met Europa. Want de problemen zijn te groot voor een land en de generatie die nog moet komen is het waard om ons hiervoor sterk te maken.

John Hacking

15 maart 2021

hemel en aarde