Studentenkerk overweging 3 oktober 2021

3 oktober 2021 viering SK Nijmegen

Welkom 

Gelukkig de mens die ontzag kent voor de HEER, en de wegen van de HEER bewandelt. Van de vruchten van je arbeid zul je leven, je zult gelukkig zijn en het zal goed met je gaan. (psalm 128,1) 

Beste mensen, welkom in deze viering. De coronamaatregelen zijn versoepeld. Geen 1,5 meter meer en geen mondkapje. Maar wel controle aan de ingang van de gebouwen: zo worden de bokken van de geiten gescheiden om met een Bijbelse metafoor te spreken. Maar ook dat werkt niet goed – velen zijn het er niet mee eens en je kunt al aan je water aanvoelen dat deze scheiding, dit onderscheid tussen mensen wringt. Niemand wil graag worden ingedeeld bij de groep die verdacht is. Scheiden doet lijden.  

Een andere vorm van scheiden en onderscheiden komt vandaag in onze lezingen ter sprake: echtscheiding, en scheiding der geesten. Bij de profeet Maleachi gaat het over verering van vreemde goden en over echtbreuk omdat je behoefte hebt aan iets nieuws, een nieuwe vrouw. In het evangelie gaat het over het wegzenden van je vrouw of man en onbevangen openstaan voor het koninkrijk van God. Teksten die nog steeds actueel zijn en die soms veel controverse veroorzaken. Laten we nu eerst stil worden en bidden:  

Barmhartige: Gij doet het regenen over goeden en slechten, ondersteun ons als wij willen voortgaan op uw weg bij het maken van de juiste keuzes. Laat ons niet vallen als we soms de fout in gaan.  Dat vragen wij in Jezus naam, dat vragen wij als kinderen van eenzelfde vader. Amen. 

Overweging 

Jezus is toch wel een slimme rakker: De Farizeeën willen hem op de proef stellen maar hij draait het om en vraagt hen of ze op de hoogte zijn van de geboden. Welk antwoord hadden de Farizeeën verwacht waardoor ze hem konden veroordelen? Daar komen we niet achter. Maar de toon van het gesprek en de wijze waarop Jezus ze van repliek dient laat niks aan onduidelijkheid over. Harteloosheid en koppigheid zijn volgens Jezus de rede voor het toestaan van een scheidingsbrief als de man zijn vrouw wil verstoten.  

Inmiddels zijn we 2000 jaar verder. Mijn docent kerkrecht en specifiek huwelijksrecht stelde tijdens zijn colleges dat het slim zou zijn om bij het sluiten van een huwelijk na te denken over een mogelijke echtscheiding en de gevolgen daarvan. Niet zozeer om het prille geluk in de kiem te smoren, maar vanuit een realisme dat veel huwelijk stranden en dat echtscheiding vaak aan de orde van de dag is. In de Studentenkerk zijn veel ouders van studenten die wij ontmoeten gescheiden. Sommigen studenten lijden daar zichtbaar onder, anderen hebben zich aangepast maar de pijn blijft en die komt vaak boven in gesprekken over rouw en verdriet. Echtscheiding is een feit en algemeen geaccepteerd in onze samenleving, wettelijk vastgelegd, er zijn coaches die stellen begeleiden, er is hulp mogelijk. Ondanks het feit dat echtscheiding in de katholieke kerk nog altijd een heikel thema is en opnieuw trouwen voor de kerk daarmee tot nu toe onmogelijk is. Met een beroep op de uitspraken van Jezus wordt het onverbreekbare huwelijk gelegitimeerd en de kerkelijke wetgeving bekrachtigd.  

Maar zoemen we eens in op de situatie van het huwelijk toen en nu. In Marcus gaat het over verstoting van de partner. Dat wordt overspel genoemd als de oorzaak een nieuwe relatie is. De een verstoten, de ander trouwen. Wat God verbonden heeft mag een mens niet scheiden. De leerlingen komen er later op terug. Het is schijnbaar niet helder. De verwijzing naar Genesis en naar God is niet meteen inzichtelijk. Maar hoe zit dat bij ons?  

Het huwelijk kun je ook zien als een soort van spiegelbeeld: hoe ga je om met je partner – wat zegt dat dan over jou? Wanneer zou je je partner wegsturen? Wanneer is er reden tot scheiding? Hoe zit het met mishandeling van de partner en de kinderen? Als je mekaars leven tot hel maakt. Dan kun je dat huwelijk toch nauwelijks een sacrament, een heilig teken noemen? Wat voor straf staat op overspel in onze samenleving? In andere samenlevingen denken ze daar soms heel anders over: Bij de Taliban volgt steniging – vaak alleen van de vrouw want die heeft het dan uitgelokt – daarom moet ze ook alles bedekken van haar lichaam. Dit zeg ik even heel sarcastisch omdat er vaak met twee maten wordt gemeten.  

In de bijbel is het huwelijk ook een metafoor voor de relatie van God met Israël, in het klein, het huwelijk, voordoen hoe het kan (en zou moeten); een oefenschool voor in het groot, in relatie tot God. God op eervolle wijze dienen en respecteren. In het zenboeddhisme is er een gezegde dat de relatie tussen oefening en verlichting benadrukt: de ring van de weg van de voortdurende inspanning. Zo zou je ook de opdracht in het huwelijk kunnen beschouwen: beide partners moeten hout zoeken in het bos om het vuur van de liefde brandend te houden. Niet altijd een simpele opgave.   

Wat het huwelijk en de verwijzing naar Genesis ook inhoudt is de bevestiging van de oneindige kostbaarheid van het particuliere. Ook iets wat in het zenboeddhisme een grote rol speelt. Jezus kijkt met de ogen van God naar de mens: kostbaar in zijn ogen. Elk mens. Elk schepsel. Het gaat niet om een blinde toepassing van een wet of een opvatting. Het heil van een mens staat op het spel: als die mens slachtoffer wordt van het gedrag van de ander, de partner in deze, wordt dit gedrag veroordeeld. Maar daarmee hebben we nog geen werkbaar en hanteerbaar wettig uitgangspunt. Daarvoor hebben we onze juristen nodig om per geval te kijken hoe het zit. Bijbelse uitspraken zonder meer overplaatsen naar het hier en nu is dus geen gangbare en begaanbare weg. De harteloosheid waarmee soms in de Rooms Katholieke kerk met gescheiden mensen wordt omgegaan getuigt ervan dat er niets is begrepen van de geest in deze woorden van Jezus. 

Misschien is het niet voor niets dat meteen de passage volgt over de kinderen. Volgens de leer van het Taoïsme kan ieder mens zijn verloren ontvankelijkheid terugwinnen – ook als je veel en veel ouder bent en getekend door het leven. In de relaties met elkaar, als partners, als huwelijkspartners, als vrienden, als collega’s, als medemensen, als leden van gezinnen en verbanden, openstaan als een kind voor elkaar: ga er maar aan staan. Maar dat is volgens Jezus het voorbeeld in het klein voor het voorbeeld in het groot: Openstaan voor het koninkrijk van God. Het is niet zo moeilijk. Je medemens zit naast je, is altijd bij je, daar kun je oefenen, elke dag weer. Amen.  

Gelezen:  Maleachi 2,10-16 en Marcus 10,1-16

John Hacking

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.