In de loop der jaren heb ik schilderijen gemaakt naar aanleiding van oorlogssituaties. Meestal vormt een afbeelding/foto het begin van een dergelijk (abstract) landschap. Soms zijn het oude foto’s (uit verzamelmapjes voor toeristen in de vorige eeuw, soms actuele foto’s die ik zelf maak van afbeeldingen in boeken of in documentaires op tv over oorlogssituaties in het verleden en heden.
1993 Mayerhoven
– (foto – originelen uit toeristenmapje rond 1933) – 50×70 cm – pigment op papier
https://www.oorlogsbronnen.nl/bronnen?term=Oostenrijk&tab=foto&sort=
2018 Humanities
– (foto uit boek) – 65×50 cm – pigment op papier
2020 Auschwitz Liberation
– (foto van afbeeldingen uit Last Folio) – 50×70 cm – pigment en sumi-e op papier
https://nl.wikipedia.org/wiki/Auschwitz_(concentratiekamp)
2020 War Pieta
– 50×70 cm – pigment op papier
2021 Sobibor
– (foto doc Arte) – 50×63 cm – pigment, sumi-e op papier
https://nl.wikipedia.org/wiki/Sobibór_(vernietigingskamp)
2022 Oekraïne oorlog
– 70×50 cm – pigment op papier
2022 Mariopol
– (foto kalender) – 43×32/28 cm – pigment op papier
2023 China 1860 Boxeropstand
– (foto doc Arte) – 50×70 cm – pigment, sumi-e, inkt, oliewasco op papier
https://historiek.net/bokseropstand-china-1899-1900/76969/
2023 Todesmarschen 1944-1945
– (foto doc Arte) – 30×40 cm – pigment, sumi-e op papier
https://nl.wikipedia.org/wiki/Dodenmars_(Tweede_Wereldoorlog)
Juni vierundvierzig
Hier ist die Erde bitter,
es ist die bittere Erde von Distomo
Jannis Ritsos
Hier waren als ss-Grenadiere
die zweihundertundachtzehn Bewohner
aufschlitzten köpften erschossen vergewaltigten
verbrannten die Hunnen Europas die Herren
über den Tod die befehlsgeilen Leutnants
längst alle schuldig geworden
Komeno Kalavryta Kephalonia
sechzigtausend ermordete Zivilisten
fünftausend erschossene italienische Soldaten
achtundfünfzigtausend nordwärts verschleppte
Juden getötet kein Täter je verurteilt
kein Reuegeld jemals erwirkt
Aber hier in Distomo gewannen drei
oder vier Zwanzigährige ihre Unschuld
zurück die sie nie zuvor besessen als sie drei
oder vier Kindern den Weg wiesen sich
zu verbergen vor ihresgleichen drei
vier Gerechte unter den Barbaren
Jochen Kelter
2024 Getto 1944
– (foto doc Arte) 50×65 cm – sumi-e, inkt, pigment op papier
2024 Gaza
– (foto internet) – 50×65 cm – pigment, sumi-e op papier
20.Juli Gaza
Während im Fernsehen
die soundsovielte Dokumentation
des Attentats der letzten Chance
gezeigt wird der obligatorische
Film über den Putsch der Junker
da Demokraten Sozialisten Juden
lange schon im KZ verrotteten
verjagt waren ermordet
Klagt eine alte Frau in Gaza
dass sie seit achtundvierzig
nun zum zehnten Mal vertrieben
sei Rauch Schutt Getöse um sie
ihre letzten beiden Kinder verloren
habe die Gepeinigten werden die
Peiniger die Söhne der Gehenkten
zu Henkern Auge um Auge
Jochen Kelter
2024 Getto / kamp 1943
– (foto docu Arte) – 50×65 cm – pigment, sumi-e op papier
https://nl.wikipedia.org/wiki/Getto_van_Łódź
2024 op transport naar het kamp 1943
(vanuit het getto) – (foto docu Arte) – 56×76 cm – pigment, watercolor, sumi-e op papier
2024 – genocide Armenië 1915
– (foto docu Arte) – 55×41,5 cm – waterverf, pigment, sumi-e op papier
https://nl.wikipedia.org/wiki/Armeense_genocide
2024 – Operatie Barbarossa 1941
en de moord in Babi Yar op de Joodse bevolking van Kiev en omstreken 1941 – (foto docu Arte) – 48×36 – pigment, waterverf, sumi-e en inkt op papier
Sommer einundvierzig
Por nothing now
can ever come to any good
W.H. Auden: Twelve Songs (IX)
Es regnet Sommer
auf den gepflasterten Strassen
der schwarzweissen Bilder
mit den Fassaden der Restaurants
dem Foxtrott und neuen Jazz
Dann marschieren auf den
schon kolorierten Aufnahmen durch
dieselben Strassen Braunhemd —
Kolonnen mitten durch Damen
mit Hüten und Hündchen
Juda verrecke! Und auch jetzt
in Kiew sind die Bilder koloriert
wie SD und Wehrmacht Zivilisten
exekutieren im Sommerlicht
Kopfschuss Genickschuss
Ab hier war jeder schuldig
der nicht schon geflohen verhaftet
ins Lager zu Tode gekommen war
zerschlagen zertrampelt zerstört
vor dem Sommer der Bestien
Jochen Kelter
Kelter, Jochen, Wie eine Feder übern Himmel. Gedichte, Frankfurt am Main 2017, (Weissbooks GMBH)
https://www.tracesofwar.nl/articles/1559/Massamoord-in-Babi-Jar.htm
2025 Bunker Warsage
foto’s van een bunker uit de 2e Wereldoorlog in Warsage België; 48×36 cm – gemengde techniek op papier – pigment, inkt, oliepastel, waterverf
2025 Natzwiller – Strutthof
foto’s van het concentratiekamp Natzwiller Strutthof in de Buurt van Strassburg met nadruk op het landschap vanuit het kamp; 60×42 cm pigment, sumi-e op papier
NATZWEILER
I
En daar, buiten het prikkeldraad, het uitzicht,
zeer liefelijk landschap, even vredig
als toen.
Het zou hen aan niets ontbreken, ze zouden
worden neergelegd in dat grazige gras,
worden gevoerd aan die rivier van rust,
daar in de verte. Het zou.
II
Ik speur de vensters af van barakken,
wachttorens, gaskamer.
Alleen de zwarte spiegeling van verte
in de ramen, van vredig landschap,
en daarachter, niemand.
III
De doden zijn zo hevig afwezig, alsof
niet alleen ik, maar ook zij
hier staan
en het landschap hun onzichtbare armen
om mijn schouders slaat.
Ons ontbreekt het aan niets zeggen zij,
wij zijn deze wereld vergeten,
maar het zijn geen armen,
het is landschap.
IV
De vergeelde foto’s in de vitrines,
hun door hun schedels aangetaste
gezichten, hun zwarte ogen,
wat zien ze, wat zien ze?
Ik zie hen aan, maar waarom.
Hun gezichten zijn tot de wereld
gaan horen, de wereld
die zwijgt.
V
Dit is het dus, verlatenheid, hier,
verweg in de bergen is de plek
van het afscheid.
Het Lager is pas geverfd, in dat zachte
grijs-groen, die zachte kleur
van de oorlog,
als nieuw is het, alsof er nog niets
is gebeurd, alsof het
nog moet.
Rutger Kopland
uit: Kopland, Rutger, Verzamelde gedichten, Amsterdam 2007 (Uitgeverij G.A. van Oorschot)
2025 Gaza
pigment, inkt, foto (krant) op papier 50×70 cm
2025 Wounded Knee 1890
Wounded Knee 2025 48×36 cm pigment, inkt, sumi-e en foto (internet public domain) op papier
The Wounded Knee Massacre, also known as the Battle of Wounded Knee, involved nearly three hundred Lakota people killed by soldiers of the United States Army.[5] More than 250 and up to 300 Lakota people were killed and 51 wounded (4 men and 47 women and children, some of whom died later).[3] Twenty-five U.S. soldiers were killed and 39 were wounded (six of the wounded later died).[6] Nineteen soldiers were awarded the Medal of Honor specifically for Wounded Knee, and overall 31 for the campaign.[7][8]
The event, which was part of what the U.S. military called the Pine Ridge Campaign,[9] occurred on December 29, 1890,[10] near Wounded Knee Creek (Lakota: Čhaŋkpé Ópi Wakpála) on the Lakota Pine Ridge Indian Reservation in South Dakota, following a botched attempt to disarm the Lakota people at the camp.
betekenisgeving & levenshorizon 