Victorieusement fui le suicide beau
Zegevierend ontsnapt aan de mooie zelfmoord
Deze mogelijke vertaling is er een van velen. Het gedicht van Stéphane Mallarmé zit vol raadsels. Gaat het over zelfmoord, over een poging tot zelfdoding, een ontsnapping aan zelfdoding, een zelfmoord die niet plaatsvindt en die ‘vlucht’, zoals een gedachte die opkomt en gaat?
En wie is het subject in dit gedicht, de handelende persoon? Of gaat het over een geliefde, een bijna verloren geliefde die niet de daad bij het woord voegde en bleef leven?
Of is de gekozen dood toch gelukt en rest alleen graf, een donkere nacht en een blik vanuit de hemel? Vragen waarop ik geen antwoord weet. Het gedicht luidt zo:
Victorieusement fui …
Victorieusement fui le suicide beau
Tison de gloire, sang par écume, or, tempête !
Ô rire si là-bas une pourpre s’apprête
A ne tendre royal que mon absent tombeau.
Quoi ! de tout cet éclat pas même le lambeau
S’attarde, il est minuit, à l’ombre qui nous fête
Excepté qu’un trésor présomptueux de tête
Verse son caressé nonchaloir sans flambeau,
La tienne si toujours le délice ! la tienne
Oui seule qui du ciel évanoui retienne
Un peu de puéril triomphe en t’en coiffant
Avec clarté quand sur les coussins tu la poses
Comme un casque guerrier d’impératrice enfant
Dont pour te figurer il tomberait des roses.
Stéphane Mallarmé
De vertaler Kline geeft deze vertaling in het Engels:
SONNET: ‘VICTORIEUSEMENT FUI LE SUICIDE…’
Victoriously the grand suicide fled
Foaming blood, brand of glory, gold, tempest!
O laughter if only to royally invest
My absent tomb purple, down there, is spread.
What! Not even a fragment of all that brightness
Remains, it is midnight, in the shade that fetes us,
Except, from the head, there’s a treasure, presumptuous,
That pours without light its spoiled languidness,
Yours, always such a delight! Yours, yes,
Retaining alone of the vanished sky, this
Trace of childish triumph as you spread each tress,
Gleaming as you show it against the pillows,
Like the helmet of war of a child-empress
From which, to denote you, would pour down roses.
Vertaling A.S. Kline
Een (nogal vrije) Nederlandse vertaling luidt:
SONNET: ‘VICTORIEUSEMENT FUI LE SUICIDE…’
Zegevierend vluchtte de grootse zelfmoordenaar
Schuimend bloed, teken van glorie, goud, storm!
O gelach, als het maar kon om koninklijk te investeren
Mijn afwezige graf paars, daar beneden, is verspreid.
Wat! Zelfs geen fragment van al die helderheid
Blijft over, het is middernacht, in de schaduw die ons viert,
Behalve, vanuit het hoofd, is er een schat, aanmatigend,
Die zonder licht zijn bedorven loomheid uitstort,
Van jou, altijd zo’n genot! Van jou, ja,
Als enige overgebleven van de verdwenen hemel, dit
Spoor van kinderlijke triomf terwijl je elke haarlok spreidt,
Glinsterend terwijl je het tegen de kussens laat zien,
Als de oorlogshelm van een kindkeizerin
Waaruit, om jou aan te duiden, rozen zouden neerdalen.
Gerrit Komrij
En een vertaling met DeepL.com (gratis versie) luidt:
Overwinnend ontsnapt aan de mooie zelfmoord
Vlam van glorie, bloed door schuim, goud, storm!
O lach, als daar een purper zich klaarmaakt
Om alleen mijn afwezige graf koninklijk te bekleden.
Wat! Van al deze pracht blijft zelfs geen flard
Achter, het is middernacht, in de schaduw die ons viert
Behalve dat een aanmatigende schat van het hoofd
Zijn gestreelde nonchalance zonder fakkel uitstort,
De jouwe, als altijd de verrukking! De jouwe,
Ja, de enige die van de verdwenen hemel
Een beetje kinderlijke triomf behoudt door je te bekronen
Met helderheid wanneer je haar op de kussens legt
Als een krijgshelm van een keizerin-kind
Waaruit rozen zouden vallen om je voor te stellen.
De AI app Lumo geeft uitleg: (https://lumo.proton.me)
Het gedicht dat je aanhaalt wordt vaak toegeschreven aan Stéphane Mallarmé, maar er bestaat geen bewijs dat hij het werkelijk heeft geschreven. Het lijkt eerder een pastiche – een moderne imitatie van Mallarmés symbolistische stijl – die elementen uit zijn bekende poëzie (bijvoorbeeld de dichte, bijna cryptische beeldtaal en de obsessie met “suicide” en “glorie”) combineert met een eigen, meer romantisch‑heroïsch sentiment.
Hoe kun je de betekenis benaderen?
Hier een mogelijke interpretatie per fragment:
“Victorieusement fui le suicide beau”
De spreker vlucht triomfantelijk voor een “mooie zelfmoord”. In Mallarmés werk wordt de dood vaak als een poëtische ontsnapping gezien; hier keert de spreker zich echter tegen die verleiding en claimt een overwinning op de verleidelijke, esthetische dood.
“Tison de gloire, sang par écume, or, tempête!”
Een explosieve mengeling van vuur (tison), glorie, bloed dat schuimt als zee‑schuim, goud en storm. Het suggereert een overweldigende, bijna overweldigende passie of creativiteit die zowel schitterend als destructief is.
“Ô rire si là‑bas une pourpre s’apprête / A ne tendre royal… ”
Een lach die zich voorbereidt tot een koninklijke, paarse (royale) uitdrukking. Paars staat traditioneel voor zowel royalty als mysterie; de “lach” kan ironisch of triomfantelijk zijn, een erkenning van de absurditeit van het streven naar grootsheid.
“mon absent tombeau”
Het “afwezige graf” wijst op een leegte of een gemiste kans – een plaats waar iets (of iemand) nooit zal rusten omdat het altijd afwezig blijft.
“S’attarde, il est minuit, à l’ombre qui nous fête”
Het moment van middernacht, wanneer schaduwen feest vieren, roept een sfeer van introspectie en geheimzinnigheid op. Het is een tijd waarin de innerlijke wereld (schaduw) naar buiten treedt en “ons” (de dichter en de lezer) viert.
“Verse son caressé nonchaloir sans flambeau”
Een nonchalante, liefdevolle gloed zonder fakkel – een subtiele, misschien zelfs passieve verlichting die niet openlijk brandt, maar toch aanwezig is.
“la tienne si toujours le délice ! la tienne / Oui seule qui du ciel évanoui retienne”
Een directe aanspreking (“jouw”), die suggereert dat alleen de aangesproken persoon (of een bepaalde inspiratie) het vervagende hemellichaam (een ster, een idee) kan vasthouden.
“Un peu de puéril triomphe en t’en coiffant”
Een kinderlijke triomf die men “opzet” als een kroon – een speelse, bijna naïeve overwinning die toch een serieuze betekenis draagt.
“Comme un casque guerrier d’impératrice enfant”
Een paradox: een krijgershelm van een keizerin‑kind. Het verenigt kracht (helm) met jeugd en koninklijkheid, wat de spanning tussen macht en kwetsbaarheid benadrukt.
“Dont pour te figurer il tomberait des roses.”
Om deze figuur (de keizerin‑krijger) te representeren, zouden rozen vallen – een symbool van schoonheid, vergankelijkheid en soms ook van pijn (door de doorns).
Samengevat
Triomf over de verleiding van de dood: De spreker stelt zich tegenover de “mooie zelfmoord” en claimt een overwinning die zowel heroïsch als ironisch is.
Spanning tussen glorie en leegte: Er wordt een rijk, bijna barok palet van beelden (vuur, goud, storm, paars, rozen) gebruikt om zowel de pracht als de vergankelijkheid van ambitie te tonen.
Kinderlijke onschuld versus keizerlijke macht: Door de metafoor van een “krijgershelm van een keizerin‑kind” ontstaat een dialoog tussen onschuld en autoriteit, tussen speelsheid en ernst.
Een ode aan een ander (of een idee): De herhaalde tweede persoon (“la tienne”) suggereert dat de dichter een specifieke persoon of een abstracte inspiratie (bijv. kunst, poëzie) verheerlijkt, die in staat is het “vervaagde hemellichaam” vast te houden.
Waarom dit gedicht verwarrend kan lijken
Stijlimitatie: Mallarmé’s echte poëzie is berucht om haar fragmentarische, bijna hermetische structuur. Deze tekst bootst die dichtheid na, maar voegt meer narratieve en emotionele duidelijkheid toe dan Mallarmé meestal zou doen.
Gemengde talen: De combinatie van Frans en een vleugje Nederlands/Engels (bijvoorbeeld “victorieusement”) maakt het moeilijker om een eenduidige interpretatie te vinden.
Ontbrekende bron: Omdat er geen authentieke publicatie van Mallarmé met deze titel bestaat, moet je voorzichtig zijn met het toeschrijven van een definitieve “Mallarmés bedoeling”.
Hoe kun je verder gaan?
Vergelijk met Mallarmés echte werken (bijv. “Un Coup de Dés jamais n’abolira le Hasard” of “L’Après-midi d’un Faune”) om te zien welke thema’s en beeldspraken overlappen.
Zoek naar de auteur: Een web‑search (bijvoorbeeld via de Brave‑API) kan aanwijzingen geven of dit een hedendaagse pastiche is, mogelijk door een modern dichter of een literaire experiment.
Reflecteer persoonlijk: Welke delen resoneren met jou? De strijd tussen schoonheid en zelfvernietiging is een terugkerend thema in veel poëzie; jouw eigen interpretatie kan net zo waardevol zijn als een academische analyse.
Een gerichte websearch levert op:
Resultaten van de websearch
De zoekopdracht levert meerdere bronnen die het gedicht “Victorieusement fui le suicide beau …” vermelden en koppelen aan Stéphane Mallarmé. Hieronder een samenvatting van de belangrijkste bevindingen:
Bron:
Belangrijkste informatie met Link
Poetica Mundi: Publiceert het volledige gedicht en labelt het als een werk van Mallarmé.
https://www.poeticamundi.com/victorieusement-fui-le-suicide-beau-stephane-mallarme/[0]
Wikisource (Franse versie): Het gedicht verschijnt in de digitale editie van Poésies (1914, 8e ed.), een verzameling van Mallarmés poëzie.
https://fr.wikisource.org/wiki/Poésies_(Mallarmé,1914,_8eéd.)/«Victorieusement_fui_le_suicide_beau»[1]
Éternels Éclairs: Bevat het volledige gedicht en bevestigt de auteurschap.
https://www.eternels-eclairs.fr/Poeme-Stephane-Mallame-Victorieusement-fui-le-suicide-beau[2]
Poésie‑française.fr: Plaatst het gedicht onder Mallarmés oeuvre, met aanvullende commentaar over vorm en thematiek.
https://www.poesie-francaise.fr/stephane-mallarme/poeme-victorieusement-fui-le-suicide.php[3]
Devoir‑de‑français.com: Analyseert de muzikale aspecten (rijmschema, alliteraties) van het gedicht, wat kenmerkend is voor Mallarmé.
https://www.devoir-de-francais.com/litterature/stephane-mallarme-1842-1898-victorieusement-fui[4]
Wat betekent het gedicht?
Op basis van de gevonden bronnen en een korte literaire analyse kunnen we de volgende interpretatie geven:
Triomf over de verleiding van de dood
“Victorieusement fui le suicide beau” – De spreker ontvlucht de “mooie” zelfmoord met een gevoel van overwinning. Mallarmé behandelt vaak de dood als een esthetisch, bijna romantisch onderwerp; hier wordt die aantrekkingskracht afgewezen.
Symboliek van glorie en vernietiging
“Tison de gloire, sang par écume, or, tempête!” – Vuur, glorie, bloed dat schuimt als zee‑schuim, goud en storm suggereren een overweldigende passie die zowel schept als vernietigt.
Koninklijke en poëtische paradoxen
“une pourpre … ne tendre royal” en “casque guerrier d’impératrice enfant” combineren koninklijke grandeur met kinderlijke onschuld, waardoor een spanning ontstaat tussen macht en kwetsbaarheid.
Middernacht en schaduw
“il est minuit, à l’ombre qui nous fête” schetst een introspectief moment waarin de duisternis (schaduw) een feest vormt, een klassieke Mallarmé‑setting van mysterie en contemplatie.
Adressering van een ander (of een idee)
Herhaaldelijke tweede‑persoonspunten (“la tienne”, “Oui seule qui du ciel évanoui retienne”) wijzen op een specifieke persoon of een abstracte inspiratie (bijv. poëzie zelf) die het “vervaagde hemellichaam” kan vasthouden.
Kinderlijke triomf als kroon
“Un peu de puéril triomphe en t’en coiffant” – Een speelse, bijna naïeve overwinning wordt als een kroon gedragen, wat de dualiteit tussen ernst en speelsheid benadrukt.
Conclusie
Het gedicht is authentiek onderdeel van Mallarmés oeuvre (verschijnt in de 1914‑editie van Poésies). Het verkent de thematiek van overwinning op de verleiding van de dood, de wisselwerking tussen glorie en leegte, en de spanning tussen kinderlijke onschuld en koninklijke macht. De rijke, bijna muzikale beeldtaal – vol alliteraties, assonanties en complexe metaforen – is kenmerkend voor Mallarmé’s symbolistische stijl.
Einde citaat Lumo
betekenisgeving & levenshorizon 