Red jezelf

Red jezelf…

Wat je over jezelf denkt, wat je verwacht van het leven en vooral van jezelf, welke diepe verlangens je koestert, hoe je omgaat met teleurstellingen als die verwachtingen niet uitkomen, als je achting voor jezelf dreigt te verliezen omdat je niet presteert wat jij je had voorgenomen, het zijn allemaal betekenissen die je aan je leven geeft die met je zelfbeeld te maken hebben. Hoe je in je vel zit, of je jezelf prettig voelt of eerder hondsberoerd, neerslachtig en depressief of opgewekt en vrolijk, het heeft alles te maken met hoe de voorstelling is van je leven – of met andere woorden hoe jouw “context en je tekst” met elkaar convergeren/samenhangen. Je leven = tekst, dat wil zeggen, de kijk op je leven = betekenis, een vorm van tekst, betekenis geven. Je con-text is de tekst die je wordt aangereikt door je omgeving, dat is ook een vorm van betekenis. Jouw betekenis en de betekenis die je ontvangt door je omgeving kunnen botsen, samen vallen, naast elkaar lopen, kortom ze zijn meestal niet gelijk aan elkaar. Hoewel ze elkaar beïnvloeden ( zoals jij invloed hebt op je omgeving, zo heeft je omgeving invloed op jou), zijn ze niet gelijk. Omgeving, dat zijn vooral de mensen om je heen. Het zijn minder de omstandigheden zoals het weer, de grootte van je leefruimte of de ambiance van de groepen waar je deel van uitmaakt als groepslid omdat je lid bent van een bepaalde club bijvoorbeeld. Ook dat heeft invloed op je zelfbeeld, maar de menselijke invloed lijkt me het meest bepalend en het effect van die invloed op je gedrag, je denken en voelen.

Context zijn dus mensen die invloed op je uitoefenen, een vorm van betekenis van buiten, tekst is dus de betekenis die je zelf geeft. In werkelijkheid is het onderscheid minder helder en lopen de dingen door elkaar en is jouw betekenisgeving mogelijk een effect van de context in samenspraak met je eigen aandeel daarin. Hoe het ook zij, via betekenissen geef je jezelf een plek in de wereld, neem je plaats in, laat je jezelf zien, wordt je zelfbeeld present gesteld. Maar wat heb je nodig? Wat is belangrijk? Wat doet er toe in je leven? Hoe kom je daar vervolgens achter als je de moed hebt gehad om deze vragen indringend te stellen? Introspectie kan een weg zijn, feedback ontvangen van anderen ook.

Johan Noordloos legt getuigenis af van zijn zoektocht naar zichzelf en hij vat dat mooi samen in de volgende uitspraak. Ik citeer: “Ik wilde zo graag gered worden door iemand. Iemand die zei: kom maar bij mij, ik weet het beter dan jij. Maar ik heb geleerd dat ik niet gered kan worden. Waar ik naar op zoek ben, kan ik uitsluitend vinden in mezelf. Toen ik dat stadium bereikt had, zei mijn vader: ‘ik ben trots op je’. Dat had ik altijd graag willen horen, maar op het moment dat hij het zei, had ik het niet meer nodig. Ik vond dat een mooi inzicht. Niemand kan je inzicht geven, je moet er zelf achter komen.” (Johan Noordloos in Volzin 17 (2-9-2011; jrg. 10): “Ik ben klaar met zoeken” interview p.6-9)

Noordloos heeft ontdekt dat hij op zoek was naar redding, naar compensatie van wat hij bij zichzelf mistte of als niet aanwezig ervoer. Dat zocht hij vooral buiten zichzelf als een echte homo compensator, een mens op zoek naar compensatie voor een gat in zijn leven, onvervulde verlangens, een tekort aan aandacht en liefde. Hij wilde en zou gered moeten worden. In het interview vermeldt hij dat hij achter 12 leermeesters is aangelopen die hem allemaal verschillende betekenissen hebben aangereikt, totdat hij erachter kwam dat hij het helemaal zelf moest doen. Hij was en is de schepper van zijn eigen betekenis en uiteindelijk ook van zijn eigen context. Zijn wereld om hem heen past zich aan, aan de betekenissen die hij geeft aan zijn leven. Toen hij tot dat inzicht kwam had hij de redding van buiten niet meer nodig. Hij had zichzelf gered. Door te ontdekken dat hij zelf bron van betekenis is, de bodem onder zijn zelfbeeld, de creatieve kracht achter zijn voorstellingen van zichzelf en de wereld. Hij heeft zichzelf gered.

Zo zijn we allemaal bron van onszelf, staan we aan de oorsprong van onze betekenissen, ook als die voor een groot deel van buiten worden aangereikt. We hoeven ze niet kant en klaar te accepteren, te slikken alsof we zelf niks in de melk te brokkelen hebben. Op de site http://www.ik-student.nl vertellen studenten hoe moeilijk ze het daarmee hebben en hoe ze zich voortdurend  verschuilen om maar niet zichzelf te hoeven redden. Misschien zouden ze wel willen, maar ze zien geen uitweg uit de impasse waarin ze verkeren. Misschien heeft niemand ze nog gewezen op de ongelooflijke krachten die ze met zich mee dragen. Misschien moet iemand ze een beetje aanmoedigen om hun betekenissen een beetje bij te stellen. Wie weet dan kunnen ook zij zichzelf beter gaan redden.

John Hacking

6-9-2011