Resultaat

De bijbel is niet resultaatgericht dat wil zeggen het resultaat staat niet altijd voorop. Zelfs in heel veel verhalen blijft het resultaat vaak achterwege of wordt er weinig aandacht aan besteed. Dat wil niet zeggen dat niet ingezet wordt op het hoogst haalbare. Maar of dat bereikt wordt en hoe het bereikt wordt komt vaak niet aan het licht. In de Bergrede in Matheus roept Jezus op volmaakt te worden zoals de hemelse Vader volmaakt is, maar de weg daar naar toe wordt met heel moeilijke voorbeelden geplaveid, zoals de vijand liefhebben, je andere wang toekeren, het dubbele geven van wat van je gevraagd wordt. Allemaal zaken en handelingen die niet vanzelfsprekend zijn en die ook op de weg naar volmaaktheid nogal wat vragen oproepen. Zeker als het eindresultaat tegenvalt en bijvoorbeeld de vijand jou van kant maakt. Streven naar volmaaktheid blijft een streven. Vervolmaking is mogelijk, dat ligt al wat dichterbij. Ik vermoed dan ook dat het vooral ook om dit laatste gaat en dat in veel verhalen hier het accent op valt. Niet het eindresultaat is het belangrijkste maar de weg ernaar toe. Als je kijkt naar de beloftes gedaan aan Abraham, aan Mozes en aan vele anderen over een nageslacht en een nieuw land, moeten de ontvangers van die belofte er toch een nare bijsmaak aan over hebben gehouden. De enige twee nakomelingen van Abraham waren Ismaël en Izaak, het land dat hij uiteindelijk kreeg was een plek voor het graf van Sara. Idem Mozes. Nieuw land brak aan na veertig jaar woestijn. Toen was Mozes al overleden. Hij heeft de laatste 40 jaar alleen maar rondgezworven in de woestijn, van de ene tegenslag naar de volgende. In het nieuwe land vond het volk geen gespreid bedje. Het werd een zaak van jaren oorlog voeren tot en met de koningen van het nieuwe rijk. Kortom in een mensenleven was het resultaat vaak nihil gemeten vanuit het beloofde eindsucces. Profeten kwamen er vaak bekaaid van af en stierven voor de zaak zonder echt te ervaren of hun inzet er wel toe heeft gedaan. Job werd wel in ere hersteld maar was zijn kinderen kwijt en veel negatieve ervaringen rijker. Jona bleef ontevreden tot het einde en in dit verhaal krijgt het resultaat een heel ander gezicht. Op het verkeerde been gezet blijft Jona vasthouden aan het eens beloofde. Maar hij heeft buiten God gerekend die kan omkeren op zijn schreden.

In het lijdensverhaal van Jezus tenslotte staat vooral zijn gang naar het kruis en zijn dood centraal. De opstanding uit het graf krijgt veel minder tekst. Het lijkt wel alsof het de schrijvers daarom niet te doen is. Het wordt met weinig woorden verteld, bijna terloops. Dus als wij vanuit het christelijk geloof inzetten op de opstanding uit de dood hebben we misschien niet goed begrepen waar het werkelijk om draait: niet om het resultaat, maar om de weg daarnaar toe. Hoe het afloopt blijft uiteindelijk voor ons na onze dood ongewis hoeveel theologie hieraan ook gewijd is. Als je deze verhalen rond Jezus serieus neemt betekent dit dat wij kunnen leren van zijn levensweg, zijn handelen op die weg en zijn uitspraken daaromtrent. Tussen leer en leven blijft een kloof. Katholieke predikers zoals de broeders redemptoristen waren streng op de preekstoel en mild in de biechtstoel. Daarom gingen parochianen graag bij hen ter biecht. De calvinisten hebben dat nooit goed begrepen. Voor hun was de biecht sowieso een onding, maar ook het verschil tussen preek en dagelijks leven was bij hun niet zo frappant als bij de Rooms-katholieken. Leer en leven vallen nou eenmaal niet samen en als ze vanuit het oogpunt van het resultaat wel samen moeten vallen is het leven de pineut. Daar zullen strenge calvinisten niet over kunnen lachen – dat mag en het hoeft ook niet, maar de navolging van Jezus is geen weg zonder hindernissen. Wie zonder zonden is werpe de eerste steen.  Wie zal er dan opstaan en stenen rapen?

John Hacking 24 feb 2014