Doorn in het vlees

Doorn in het vlees

Die Wahrheit ist eine Fackel, die durch den Nebel leuchtet, ohne ihn zu vertreiben – Claude Adrien Helvétius

Vreugde ervaren kan een lichtbron in je leven zijn, het verlicht de zwaarte van je bestaan, en het maakt het leven lichter. Het is een ervaring waarna je weer verder kunt en verder wilt. Het is alsof de dingen in een ander licht verschijnen. Je hebt er weer zin in (of “aan” om wijlen Pim Fortuin te citeren in zijn foutief Rotterdams Nederlands). Vreugde is niet enkel “happiness”, het Engelse equivalent van geluk. “Happiness” is een vorm van geluk, maar het is een beperkte vorm. Het slaat op je goed voelen, “Wohlgefallen”, in het Duits. Het is een vorm van genieten, van plezier hebben in de dingen. Meestal zijn dat ervaringen die positief zijn, die niet zwaar vallen, die dus licht zijn met het oog op de dingen die in je leven kunnen plaatsvinden. Lekker eten, een goede film, genieten van de liefde, seks, een goed gesprek en mooi weer. Kortom ervaringen die rechtstreeks via je zintuigen, je lichaam binnenkomen. Natuurlijk doet de geest mee, maar het lichaam speelt een hoofdrol.

Vreugde is echter meer. Meer dan lichamelijke en meer dan geestelijke sensaties. Het woord sensatie zegt het al, het is meestal momentaan, kortstondig, aan tijd en ruimte gebonden. Vreugde, diep ervaren vreugde kan een drijvende kracht worden in je leven die je voortstuwt, die houvast geeft in moeilijke tijden. Vreugde is verwant met liefde omdat ook liefde deze kenmerken kan hebben. Vreugde is de bodem waarop een religieus leven kan worden gebouwd: de vreugde van de overgave, de vreugde van je geloof, de vreugde van je vertrouwen in krachten die groter zijn dan jezelf en die je ook de naam God kunt geven. In de grote religies is die overgave dan ook vaak gekleurd door een persoonlijk ervaren relatie met God. Het is een persoonlijke vreugde, een relationele vreugde waarin de andere partner God is. Hoe vaag, hoe onbekend, hoe ondefinieerbaar die andere persoon ook kan zijn en in feite is, toch legt de vreugde getuigenis af van het bijzondere karakter van die relatie. En wat zelfs heel bijzonder is, de andere kant van de relatie, God, mag en kan vaag en onbepaald blijven, een bewijs is niet perse noodzakelijk. Soms kun je al genoeg hebben, is er genoeg evidentie als je zelf de stap hebt gezet om je over te geven, om te blijven vertrouwen. Jouw initiatief als een vorm van antwoord op een roeping, een appèl dat je misschien hebt ervaren via het lezen van een tekst, het horen van een gebed, een overweging, een oproep, kan voldoende zijn om vreugde te schenken die je verder brengt in de relatie. Er hoeft geen antwoord uit de hemel te komen. In het Taoïsme wordt dat gevoel mooi beschreven zonder dat er God of iets goddelijks bij wordt gehaald: beantwoorden aan het appèl van de hemel, leven volgens de richtlijnen van de hemel die ook in jouw leven evident kunnen worden als je jezelf er voor open wilt stellen. In dit laatste zit natuurlijk het geheim: de openheid moet van jouw kant komen anders valt er weinig open te stellen en nog minder te beantwoorden. Dan raakt de hemel wel aan de aarde maar de aarde blijft stom, gesloten en afkerig. Wij, wij mensen uit vlees en bloed zijn die aarde, zijn deel van die aarde. Maar we staan met ons hoofd in de hemel dus wij kunnen ons ervoor openstellen. We hoeven niet in het stof te kruipen en stof te vreten zoals de slang werd aangekondigd in Genesis.

Vreugde en de ervaring van vreugde kan dus een bron zijn om de hemel in jou te laten spreken, om te handelen volgens de hemel, om in meer religieuze termen God te dienen op aarde. Leven volgens zijn geboden. Handelen volgens zijn wil. Daartoe hebben wij teksten, een soort van handleiding. Daarvoor hebben we interpretaties, visies, meningen, en voorbeeldgedrag. We hebben een traditie, een lange geschiedenis waaruit we kunnen putten. Claimen dat jouw visie, jouw wijze van leven de enige juiste is en alle anderen fout zijn is niet alleen kortzichtig maar herbergt ook kiemen van gewelddadigheid die uit kunnen groeien tot oorlogen. Elke vorm van terrorisme, het gelijk willen halen via geweld is gedoemd te mislukken. De reden is heel simpel: je kunt niet iedereen uitmoorden die het niet met je eens is. Tenslotte zullen de tegenkrachten die jouw geweld oproepen er toe leiden dat je vermorzeld wordt door datgene wat je hebt ontketend. Een fanatiek aanhanger van een religieuze stroming zou dat moeten leren beseffen. Maar meestal is het te laat, is het onheil geschiedt en heeft het omgekeerde van vreugde ervaren plaatsgevonden. Hameren op jouw eigen waarheid, op jouw visie als enige ware is geen vorm van vreugde, is geen basis om op voort te bouwen ook al heeft het schijn van wel. Als je zoekende bent, misschien losgeslagen, onbekend met tradities en overlevering kan de eerste en beste waarheid je misschien overtuigen. Dan heb je opeens in doel in je voorheen doelloos, zwalkend leven. Maar welke prijs ga je betalen voor je waarheid? Wat wordt er van je gevraagd om je waarheid aan de man te brengen? Zelfopoffering? Je zelf opblazen? Onschuldigen, dat wil zeggen, niet gelijkgestemden vermoorden? Al moord je de halve wereld uit, de waarheid zal er niet door groeien. Je vreugde zal verder weg zijn dan ooit. Je bent voorgoed afgedreven naar de hel, het oord van verdoeming dat je nu al in je leven hebt bereikt. Zo simpel is het: als jij jouw waarheid tot de enige maakt val je in je eigen zwaard.

Onrecht, armoede, corruptie, machtsmisbruik, ziekte, geweld, het zijn ervaringen in ons leven die een doorn zijn in ons vlees. Net als persoonlijke ervaringen van ongeluk, pech, verlies. Die doorn steekt, doet pijn, brandt en schuurt. Maar die doorn met grof geweld uit willen rukken, wegsnijden is meestal niet verstandig. Vaak duwt het lichaam na verloop van tijd de doorn beetje voor beetje uit je huid. Maar dat kost tijd, dat gaat altijd langzaam. Net zo langzaam als de tijd die je nodig hebt om zware verlieservaringen een plek te leren geven in je dagelijks leven. Geluk in de volle zin van het woord, kent beiden: positieve en negatieve ervaringen. Vreugde bestaat bij de gratie van beiden. Echte vreugde ontkent niet het negatieve in het leven. Vreugde is niet blind. Vreugde geeft reden om idealistisch te zijn en te blijven. Om te vechten (op een humane wijze) voor rechtvaardigheid en menselijkheid. En alle teleurstellingen kunnen de vreugde niet doven. Net als bij de liefde. Ook de liefde is niet blind in de ware zin van het woord. Maar de liefde heeft weet van het feit dat ook onvolmaaktheid er mag zijn en dat het niet enkel en alleen draait om de waarheid. Liefde springt over de gebreken heen, ze horen erbij. Vreugde bouwt op de hele mens die je bent, niet alleen de superuitgave van jezelf. Vreugde start bij zelfacceptatie in al je beperkingen en al je mogelijkheden. Zonder acceptatie van wie je ten diepste bent, maar ook aan de buitenkant heeft vreugde geen bodem om op te staan. Vreugde en liefde, broer en zus, bondgenoten, zij hebben elkaar nodig. Zij kunnen niet zonder elkaar. Geen doorn in het vlees kan hen doven. Zij geven het leven, jouw leven het beste licht, de beste verlichting. In alle opzichten.

L’amour est la source de lumière qui apporte à la vie son meilileur éclairage – Ariane Angeloglou

John Hacking

30 januari 2015

 

2 gedachten over “Doorn in het vlees

  1. Beste John,
    Ik ontvang wekelijks jouw mail met een prachtige overdenking. Heb deze ´post´ als vast ritueel opgenomen in mijn wekelijkse ´te lezen´ + en dat doe ik dan ook. Af en toe heb ik de neiging om een dergelijke verhaal aan een ander te sturen en dat doe ik dan ook wel. Wordt op prijs gesteld.
    Voor onze geloofsgemeenschap )een nog ouderwetse roomse kerk) probeer ik de website enigszins actueel te houden. Vind je het goed als ik zo af en toe een overweging van jou hierin opneem. Vooraf vraag ik dit liever of deze publiciteit niet in strijd is met jouw bedoelingen.
    Vriendelijke groet, Jaap J. Zonneveld / Helvoirt

    Like

Reacties zijn gesloten.