Money, money makes the World go round

Money, money makes the World go round

In 2015 gaf de VS 596 miljard dollar uit aan defensie en nog veel meer aan gezondheidszorg. Twee feiten die een eigen betekenis hebben in het licht van de ontwikkeling van onze beschaving en onze ethische normen en waarden. Geld voor defensie is in principe geld om land en volk te beschermen en dus eigenlijk investeren in het leven van de onderdanen. Wel via een omweg, via wapentuig en via verdediging (en af en toe het versterken en uitbreiden van machtsposities) maar het gaat uiteindelijk om het voortbestaan van volk en natie. Leven tegen ‘de verdrukking’ in, dat laatste veroorzaakt door de vijandige mogendheden die er ook zijn en die oorlog voeren tegen de VS. Terrorisme is er een voorbeeld van.

De kosten voor de gezondheidszorg, die ook immens zijn, is ook een vorm van investering in het leven en het voortbestaan van de burgers. Levensverlengend, de kwaliteit van leven bevorderend, ziektes bestrijdend en proberen te voorkomen, is de inzet. Niet iedereen profiteert van deze investeringen maar dat laat ik even buiten beschouwing. Wat opvalt zijn de enorme bedragen die ingezet worden om de verdediging van leven en het bevorderen van leven te bekostigen.

Vanochtend had ik een gesprek over de mogelijke statistische relatie tussen de ervaring van gezondheid en de beleving van religie of het behoren bij een religieuze groepering. Er zijn onderzoeken die spreken van een verband tussen beiden. Sommigen  stellen dat godsdienst een positief effect kan hebben op de beleving van gezondheid. Mijn gesprekspartner vond daar in de literatuur echter nauwelijks harde bewijzen voor. Het blijft een kwestie van interpreteren, van waardes toekennen aan verbanden die statistisch zichtbaar zijn maar waarvan de duiding heel onzeker is.

Daardoor kwam ik op de gedachte dat het  toch eigenlijk wel vreemd is dat wij als samenleving zoveel moeite en zoveel geld stoppen in projecten waarvan we weten dat ze uiteindelijk voor onszelf heel relatief zijn: we gaan namelijk dood en hoeveel medicijnen we ook slikken, hoe sterk ons leger ook is, we leggen uiteindelijk het loodje. Als je dat weet, ook als overheid, waarom dan die fascinatie voor de investeringen op beide terreinen, waarom dan de drang naar leven via zelfbescherming en via gezondheidszorg? Uiteindelijk verliezen we de strijd. Daar is geen kruid tegen gewassen, tegen de dood, die onvermijdelijk komt.

Maken we onszelf als samenleving, als organisatie van culturele grootheden, als mensheid, als volk, natie en wat al niet meer, wat wijs door zo te handelen? Zitten we in een tredmolen waar we niet meer uit kunnen stappen omdat dan de economie teveel schade lijdt? Bepalen economische processen deze gang van zaken en niet meer ethiek, niet meer drang naar voortleven en veiligheid als voornaamste drijfveer? Natuurlijk, politici en ondernemers verkopen hun politiek met een verwijzing naar deze investeringen en de noodzaak ervan. Maar is het niet eerder een slimme manier van de economie aan de gang houden? Waardoor iedereen profiteert en het land als geheel er niet slecht bij vaart?

De materie is te complex om hier een simpel oordeel over te vellen maar ik blijf met een vreemd gevoel zitten, dat als ik puur naar mijn eigen leven kijk, het voordeel niet voor mij zal zijn van al deze inspanningen maar misschien voor de generatie die na ons komt. Ook dat is okee, maar zijn we wel zo begaan met hen die na ons komen? De wijze waarop we omgaan met onze voorraden op aarde, de reserves en de energiehuishouding beloven niet veel goeds voor de toekomst. In de krant maakte iemand ons erop opmerkzaam dat we de aarde behandelen alsof er 1.4 uit te halen valt i.p.v. 1.0, wat de werkelijke capaciteit is. We halen er meer uit dan erin zit en we verbruiken meer dan wat er over kan blijven voor ons nageslacht. Zij worden opgezadeld met allerlei tekorten en allerlei spanningen die dat zal oproepen.

Wie en wat regeert de wereld? Het geld? Geld is niet anoniem. Ook het grote geld niet. Er zijn mensen die aan de touwtjes trekken en mensen die beleid uitzetten en die wegen bewandelen om te halen wat er te halen valt. Hoe kort hun leven ook, hoe beperkt vanuit menselijke leeftijd, het weerhoudt hen niet ervan gruwelijk rijk te worden en vreselijk egoïstisch betrokken te blijven op hun eigen domein en bezit. Vreemd als je bedenkt dat je de dood ingaat zonder iets mee te kunnen nemen. Leren van de dood is dus in onze maatschappij niet of nauwelijks doorgedrongen. Toch tijd voor een herijking van ons waardebesef tegen het licht van de dood. Liever nu dan morgen, liever direct dan als het te laat is.

 

John Hacking

18 april 2016

 

Saint Augustine, 'La Cité de Dieu ms. 523, fol. 54r