filter bubble

 

Filter bubble

Datatoevoer, doorgave en selectie wordt zo groot op internet dat de computers het nauwelijks nog aankunnen. Daarom worden er nieuwe centrales gebouwd die immense hoeveelheden elektriciteit verbruiken om de zaak gekoeld te houden. De hoeveelheid data groeit zo hard dat op dit moment  elke 48 uur dezelfde hoeveelheid gigabite erbij komt als er aan totale communicatie heeft plaatsgevonden vanaf het begin van de mensheid tot aan 2003. Ik ontleen deze gegevens aan het boeiende boek “Wirklichkeit 2.0. Medienkultur im digitalen Zeitalter” (Reclam 2012) waarin diverse auteurs hun licht laten schijnen over deze nieuwe digitale werkelijkheid die is ontstaan en die enigszins eufemistisch 2.0 gedoopt is (pag. 64). Een van de auteurs in dit boek Eli Pariser schrijft in zijn bijdrage met de titel “Wie wir im Internet entmündigt werden” over het feit dat zoekmachines persoonlijke gegevens verzamelen waarbij het voorkomt dat sommigen alleen al over een persoon 1500 data hebben verzameld in een databank. De techniek van verzamelen zet in op personalisering: er wordt getracht zoveel mogelijk over een persoon te weten te komen om op die wijze een profiel van die persoon op te stellen en hem tegemoet te komen bij zoekacties. Je bent op zoek naar een bepaald onderwerp op internet en jouw zoekgeschiedenis en internet-actitiveit wordt opgeslagen en gebruikt bij verdere acties van jouw kant. De computer weet bijna al waar je naar op zoek bent en schotelt je dat voor als zoekresultaat. Het klinkt misschien onwaarschijnlijk maar het gebeurt. Pariser noemt dat het effect van de filter bubble. Daarbij gaat het niet alleen om reclame die op je scherm verschijnt maar vooral ook om een totaal beeld van de persoon: de opslag en combinatie van kenmerken / data van elke actieve persoon kan gebruikt worden als onderzoeksgegeven, bij de verspreiding van nieuws, politieke beïnvloeding (zie de campagne van Obama die hun kiezers zo in beeld hebben gebracht) en tal van andere manieren om ontwikkelingen te voorspellen en te beïnvloeden. De commercie is daar slechts een onderdeel van. Pariser schetst een aantal gevaren van deze filter bubble: we zitten allemaal in onze eigen bubble (we delen die niet met elkaar want de computer heeft over ons een eigen profiel aangemaakt dat weliswaar steeds wordt bijgesteld, maar niet gecommuniceerd). Deze filter bubble is onzichtbaar en men besluit niet zelf om in een bepaalde bubble te belanden. Dat besluit de zoekmachine en de daaraan gekoppelde computer voor jou. Argument voor de data-verzamelaars om bubbles te creëren is het feit dat de hoeveelheid informatie zo gigantisch is dat je daarbij geholpen moet worden. Maar je zoekgeschiedenis kleurt je de resultaten die je in de toekomst ontvangt. Je zit dus gevangen in een nieuwe wereld, een werkelijkheid die mede van invloed gaat worden op je dagelijks functioneren. De dynamiek van onze media krijgt zo een grote invloed op de gegevens die wij consumeren op internet. Je kunt het een vorm van narcisme noemen – het draait allemaal om onszelf. Toevallige ontmoetingen met totaal andere feiten en gebeurtenissen dan de ons bekende kan daardoor minder worden waardoor we nieuwe inzichten kunnen mislopen, aldus Pariser. Gevangen in de bubble produceren wij ons eigen wereldbeeld waarin we telkens worden bevestigd en ondersteund. Misschien is de commerciële toepassing die hiermee samenhangt nog niet eens het ergste gevolg. Het verlies van een zekere zelfstandigheid en creativiteit is veel erger en invloedrijker op ons leven. We moeten dus op zoek naar middelen en mogelijkheden om de fuik van de bubble te relativeren of in ieder geval zo groot en breed te maken dat ze ons niet beperkt. Maar of dat zal lukken?

John Hacking

6 november 2012