Lachen, lachebekjes en grimlachjes

chuang-tzu-quote-we-cling-to-our-own-point-of-view-as-though

Lachen, lachebekjes en grimlachjes

Valt er nog wat te lachen in de wereld? Als je vier, vijf dagen geen nieuws volgt in krant en op tv omdat je elders verbleef, valt het op dat 1. Het nieuws al weer snel verouderd is als je de kranten doorkijkt en 2. Dat het vooral veel over ellende gaat. Daar zou je als je niet uitkijkt aardig depressief van worden. Maar het is slechts een selectie, een kleine verzamelingen feiten en gebeurtenissen die hier bij elkaar staan en die dag in dag uit op je netvlies worden geprojecteerd door de media.
Als je al deze negatieve berichten op je in laat werken valt er niet veel te lachen. Misschien roepen ze zelf woede op. Afkeer van de wereld, afschuw om zoveel geweld, haat en domheid. De hypocrisie is soms hemelschreiend. Een voorbeeld: We zijn in Nederland voor het handhaven van mensenrechten overal op de wereld, een goede zaak, maar wat doen we zelf? Wie bepaalt wat wel en wat niet gedaan wordt (en niet enkel geroepen?) Ik vermoed dat de economische belangen de overhand hebben en de rest is schone schijn, camouflage, “windowdressing”. Voor 2 miljard euro wapens leveren aan onder ander Saoedi-Arabië, olie afnemen ook met het oog op de overslag in Rotterdam, maar dan zwijgen als in Jemen met Nederlandse wapens steden met de grond worden gelijkgemaakt, als vrouwen nog altijd als derderangs burgers worden behandeld en homo’s bijna gestenigd, als rijke Arabieren de Islamitische Staat ondersteunen. Of als Turkije gretig olie afneemt van diezelfde “staat” en zo bijdraagt aan de financiering van de terreur en het in stand houden ervan (ook door open grenzen voor al deze strijders). Turkije en de Turken kunnen we nou niet kritiseren hoeveel journalisten ook worden gevangengezet en hoeveel Koerdische politici worden vermoord, want zij vangen het gros van de vluchtelingen op uit Syrië. Opvangen is een groot woord. Ze mogen er blijven maar moeten voor zichzelf zorgen. Probeer dat maar eens zonder dat je mag werken en zonder dat je een werkvergunning krijgt. Dat wordt lastig om een toekomst op te bouwen in een land waar je enkel gedoogd wordt. De Turkse overheid heeft net een aantal miljarden in de wacht gesleept van de Europese Unie om die vluchtelingen vooral in eigen land, dat wil zeggen Turkije te houden.

Maar zoals altijd in de wereld en in de geschiedenis, oorlog maakt vluchtelingen en het mede financieren van die oorlog en het deel nemen eraan maakt nog meer vluchtelingen. Maar over de prijs van het opvangen van hen wordt niet echt onderhandeld. Liever worden die feiten onder de tafel geveegd en wordt er geroepen dat de grenzen dicht moeten alsof bijvoorbeeld Nederland afgesloten kan worden met een groot hek zoals in Hongarije. Gedogen van geweld in de wereld en niet veel ondernemen om het geweld te stoppen omdat er politieke en economische belangen zwaarder wegen kost uiteindelijk meer dan constructief het geweld proberen aan banden te leggen door te onderhandelen, het verhinderen van de verkoop van wapens en de productie ervan. Wapens maken de wereld niet beter. Eraan verdienen kun je willen maar accepteer dan ook de gevolgen. Zoals in de VS op micro-niveau, waar bijna iedereen een halfautomatisch wapen kan kopen zonder veel moeite, met als gevolg massaslachtingen. Zo zullen er,  wat de regering daar ook roept zonder echt in te grijpen, doden blijven vallen.  Is dat vreemd? Nee dat is een effect van het beleid en het denken aldaar.

eudaimonia commentaar

Ook over het klimaat valt er niet zoveel te lachen. Zeker zullen zij niet lachen in Bangladesh en een aantal eilanden in de Stille Oceaan want hun dorp loopt telkens onder water en sommigen zijn al 20 keer verhuisd. Of in midden Afrika, Zimbabwe en al die andere landen die leiden onder toenemende droogte. Het regenseizoen blijft steeds vaker uit en binnenkort zullen de mensen weg moeten trekken om niet te verhongeren. Dat vindt nu al plaats en zal er niet beter op worden hoeveel we ook in Parijs onderhandelen over de beneden of bovengrens van de toegestane temperatuurstijging. Aan alles zit een prijs en wonen in China is op dit moment voor je longen niet optimaal. Ik begrijp dan ook niet waarom er niet alles op alles wordt gezet om via wetenschap en techniek de schadelijke gevolgen van de uitstoot van broeikasgassen en de uitstoot zelf te beteugelen. Alsof koolstofdioxide zich niet laat binden aan andere materialen zodat de negatieve effecten worden opgeheven. Deskundigen op de klimaattop in Parijs die morgen wordt afgesloten met een verdrag zijn zich wel bewust van de urgentie en de noodzaak maar zijn ook afhankelijk van de politici. De rekening wordt meestal niet door de rijkste landen betaald, maar door de landen die het eerst slachtoffer worden van de ontwikkeling. De have’s and have’s not staan tegenover elkaar maar kunnen die laatsten ook een vuist maken?
Armoede, domheid, onmacht en onwetendheid gaan hand in hand. Dat geldt niet alleen op materieel gebied. Geestelijke domheid en geestelijke armoede is misschien op lange termijn de grootste bedreiging voor onze samenleving.

Inzicht, kennis van zaken, een evenwichtig oordeel gebaseerd op feiten en een realistische waarneming en inschatting van de werkelijkheid en de belangen van de stake-holders, kan ons verder helpen. Politici die maar wat roepen en leven op het sentiment van wat het volk laat zien zijn hun plek niet waard. Weg gegooid belastinggeld en bron van voortdurende ergernis, hoeveel aanhangers ze ook achter zich verzamelen. Bedrijven die samenspannen met politici, baantjes verdelen, opdrachten binnenhalen, maffiapraktijken dus,  worden te weinig aan de kaak gesteld en aangepakt. Belastingen die niet worden betaald door het kantoor elders te vestigen, afval dat gevaarlijk is voor mens en milieu laten verwijderen door malafide bedrijven die het ergens verdonkermanen op vuilnisbelten, met nefaste gevolgen voor alles wat van het land komt uit de buurt (mozarello), het zijn allemaal voorbeelden waar winst is te halen en waar politieke durf en burgermoed is gevraagd.

bril

In de vorige eeuw schreef Robert Musil de roman “Man ohne Eigenschaften”, een boek over de moderne mens. Tegenwoordig kunnen we ook spreken van staat zonder eigenschappen en kerk zonder eigenschappen. Want staat en kerk verschuilen zich beiden achter iets anders en laten niet het achterste van hun tong zien. De staat achter de economie en de groeiprognoses, de kerk achter het ritueel en het comfort van de waarheid. Ook hier dus eigenlijk niets te lachen.  De echte lachebekjes in onze maatschappij zijn de woordvoerders, de spin-doctors die de politici voorkauwen, de teksten van de leiders opstellen en kuisen, maar het zijn lachjes zonder diepgang, zonder inhoud en zonder overtuiging. Het is glamour, tandpastaglimlach, bedoeld voor het publiek, om de twijfelaars over de streep te halen. Oh wat zijn we blij, wat bedoelen we het goed, wat hebben we toch veel te danken aan die en die en wat zijn we toch gelukkig. Het kan niet op.

Afgelopen dinsdag deed ik mee aan een workshop lachen, in het kader van een serie “hoe overleef ik…” in de Studentenkerk te Nijmegen. Deze keer ging het over “hoe overleef ik een winterdepressie”. Een thema dat een aantal mensen ook aansprak omdat ze zelf soms last hebben van de donkere winterdagen. Lachen lijkt dan wat ruimte te geven, even wat lucht. Wat we vooral opviel bij mezelf was dat lachen uit het luchtledige nog niet zo simpel is. Je overgeven aan de lach veronderstelt dat je dat ook durft, kunt, wilt. De workshop zal vol met opdrachten en spelletjes waarin lachen centraal stond en waarin diverse vormen van lachen aan bod kwamen. Lachen schijnt gezond te zijn ook al overdrijf je en is het grotendeels fake. Biologisch heeft het een positief effect op je gestel, zo de inleidster, dus je hebt niets te verliezen. Ik heb die avond ontdekt welke lach en welke klank het beste bij mij past. En ook wanneer het heel geforceerd voelde om te lachen, zeker als het nergens over ging, als de aanleiding heel onbenullig was. Bijvoorbeeld heel hard lachen als iemand je een denkbeeldige telefoon voorhoudt en jij hoort dan door de telefoon iets heel leuks. Ik hoorde natuurlijk niks, er was niets te lachen, maar je moest wel doen alsof. Daar ben ik dan niet goed in.

Het meest leuke aan de avond was de overgave van de mensen die meededen en dat toverde vaak een lach en een glimlach op mijn gezicht. Als je probeert te lachen geef je jezelf bloot en dat merkt de ander. Precies dat blootgeven in de lach is de kracht ervan. Ik weet al heel lang dat samen huilen bij verdriet heel kostbaar en verrijkend kan zijn. Van lachen heb ik altijd gedacht dat het minder lang standhoudt, dat het wel leuk is op het moment zelf, maar daarna is het weer snel voorbij. Dat klopt ook wel, maar het blootgeven om te lachen vind ik een punt van inzicht. In mijn werk merk ik ook vaak dat er gelachen wordt met de mond, een grimas, maar dat de ogen en de rest van de persoon niet meedoen. Het is een gewoonte geworden om je mond te laten lachen terwijl je er niets van meent. Dat ziet heel onnatuurlijk uit als je erop gaat letten. Sinds ik dat weet kijk ik altijd anders naar lachende mensen. Ik luister ook anders en kijk of alles lacht of slechts de mondhoeken.

Samen lachen heeft een eigen dimensie die voor even je uittilt uit het heden. Dat is ook winst, dat heet amusement. Misschien zouden die politieke lachebekjes ook eens een dergelijke workshop moeten doen, maar dan ook op internationaal niveau tussen presidenten en hun ambtenaren, beiden in een eigen groepje. Wie weet of ze elkaar dan anders gaan benaderen, na dit gebeuren. Een lachworkshop voor maffialeden, voor industriëlen, voor notoire vervuilers, IS-aanhangers, noem maar  op. Misschien wordt de wereld dan wat minder gruwelijk.

John Hacking

10 december 2015 Dag van de universele verklaring van de Rechten van de Mens

 

reiki ziel of geest en kracht of energie