Waar je hart is, daar zal je schat zijn –

Introductieviering 14 augustus 2016 –

Studentenkerk Radboud Universiteit Nijmegen –

Overweging –

Gelezen: Lucas 12,15-34 –

Deze Olympische spelen – vorige week zaterdag de wielerwegwedstrijd voor mannen: de laatste 15 kilometer: drie wielrenners liggen voorop, zij kwamen als eerst boven aan de berg met percentages van 11% stijging. Dan in een sneltreinvaart naar beneden. Maar de weg is bochtig, onoverzichtelijk en er hangen netten om te voorkomen dat je naar beneden kukelt. Dan is er opeens nog slechts een renner over, de pool Majka, de twee anderen waaronder de Italiaan Nibali, een gewaardeerd daler en durfal, liggen op de grond. Gevallen. Majka gaat daarna als een razende af op de finish, maar de laatste 500 meter wordt hij bijgehaald en een ander gaat met de eer strijken. Goud zat er niet in voor hem, wel brons.

Een dag later, de vrouwen. Annemieke van Vleuten, Nederlandse wielrenster, schudt haar concurrent af in de afdaling. De Amerikaanse kan niet goed dalen. Dan opeens een dramatische beeld, we zien van Vleuten uitglijden en een enorme smak maken tegen het asfalt en de betonnen rand. Voor dood blijft ze liggen. Een gewonnen positie, goud binnen handbereik, in één keer weg. Maar de wedstrijd gaat verder. De Amerikaanse fietst daarna voor wat ze waard is maar ook zij wordt in de laatste honderden meters ingehaald en blijft met lege handen achter. Goud deze keer wel voor een andere Nederlandse renster. Zo vervliegt voor velen een gouden droom…ook soms in de andere takken van sport. Weg roem, weg goud, weg 4 jaar als een bezetene trainen en je opofferen voor die ene dag, die ene prestatie.Zo heb je virtueel goud in handen, zo ben je alles kwijt.

Het lijkt op ons verhaal uit Lucas, waar de rijke man die nacht nog zal sterven.  Alles weg, alles kwijt, als je leven opeens is afgelopen. Als de dood je komt halen. Dat is natuurlijk volop drama. En dat hoeft in ons leven niet zo te zijn, zeker niet als je nu gaat beginnen als student in Nijmegen. Maar het is af en toe goed om te beseffen. Dat gevoel, dat inzicht kan ook veel relativeren waar je mee bezig bent. Het kan je ruimte geven, innerlijke, geestelijke ruimte, rust ook, jezelf niet laten opjagen, stressen, steeds maar weer dat moeten, moeten, moeten. Veel studenten hebben daar behoorlijk last van. Soms helpt dan meditatie, soms een korte of langere vakantie, soms mindfullness, soms iets heel anders doen, werken met je handen bv. in de moestuin, op een boerderij, leren van de beesten, de planten, en soms dit inzicht dat veel relatief is in het leven.

En dan staat er in de tekst die wij lazen: ”zo vergaat het iemand die schatten verzamelt voor zichzelf, maar niet rijk is bij God.

Niet rijk zijn bij God? Wat is dat? Hoe kun je rijk worden bij God hier in ons leven? Welke weg moet je dan bewandelen? En geldt dat ook voor hen die niet in God geloven, die misschien niet eens weten in wie en wat ze moeten of kunnen geloven. Misschien ook vandaag hier in deze ruimte: niet wetend of God bestaat, twijfelen, misschien meer twijfel dan zekerheid, meer onzekerheid dan geloof…trouwens ik ben van mening dat geloof en twijfel bij elkaar horen, ze staan niet tegenover elkaar ze zijn eerder een soort broer en zus, twijfel mag en een gezonde twijfel houdt je met beide benen op de grond.

In onze samenleving klinken vaak geluiden gebaseerd op twijfel, op angst, op onzekerheid. Over God, Jezus, kerk, gemeenschap van gelovigen, in deze wereld zijn de geluiden divers en de stemmen verschillend. Zeker als in de naam van God, Allah of wie dan ook aanslagen worden gepleegd, mensen koelbloedig vermoord… dan heb je als gelovige niet altijd goede papieren en neemt men je geloof niet altijd in dank af. Want voor veel tegenstanders is het dan een pot nat. Toch ben ik zelf ondanks al deze negatieve geluiden niet negatief gestemd, niet pessimistisch in deze want als ik een ding heb geleerd en heb mogen ervaren is dat het voorbeeld van Jezus haaks staat op alle geweld, op alle uitingen van geweld. Zijn weg, een weg die wij als gelovigen een weg ten leven durven noemen, is een weg van geweldloosheid. Hij durfde op God vertrouwen zonder dat de wereld ook maar een sprankje hoop bood. Dat is een wonder, een mysterie dat je alleen kunt ervaren, zo vermoed ik, als je in zijn voetsporen durft te treden.

Dat laatste durf ik als christen wel hier naar voren te brengen. Jezus heeft geen pistool, geen ak47 nodig om huis en haard te verdedigen tegenover indringers zoals zoveel Amerikaanse christenen die hun huizen volladen met wapens. Ze staan erop dat dit hun recht is als Amerikaans burger, dat is vrijheid op zijn Amerikaans. Jezus zegt met nadruk tegen zijn leerlingen dat ze zich géén zorgen moeten maken over zichzelf, over hun lichaam en over wat ze zullen eten, aantrekken…want God zal voor ons zorgen…God wijst ons een weg, hij laat ons mogelijkheden zien. ‘Don’t you worry child’ – of zoals bij Crocodile Dundee: no worries, mate!

Hij nodigt ons uit het koningrijk van God te zoeken en al de andere dingen zullen ons erbij gegeven worden. Hij zegt niet, verschans je in je huizen, maak er een vesting van, weer alle buitenstaanders, alle vreemdelingen, geef ze op hun sodemieter als ze op je erf verschijnen of in je straat gaan wonen. Jullie merken het: de tekst is stekelig, roept veel vragen op die niet zo makkelijk zijn te beantwoorden. Maar hoe het ook zij, hoe we deze stekelige tekst ook willen lezen en interpreteren, uiteindelijk gaat het om ons eigen leven, de eigen keuzes, de eigen weg en die is voor ons allen verschillend: iedereen staat in zijn eigen schoenen. En ieder van ons zal zelf moeten kiezen, de juiste keuzes maken.

Daarom zeg ik heel vaak: Jij bent voor een deel de baas in je leven – je hebt de keuze – jij kunt verschillende wegen inslaan – ten goede, ten kwade. Niemand kan je ontheffen van die keuze. Die vrijheid heb je niet. Je bent niet vrij om niet te kiezen. En niks kiezen is ook een vorm van kiezen. Lamlendig op de bank hangen, niks uit je handen laten komen, je nergens voor inzetten, maar afwachten op wat er op je afkomt, niks maar dan ook helemaal niks ondernemen in je leven, niks van je leven maken, het komt voor, is ook een keuze. Maar gelukkig staan we niet alleen in onze keuzes– we hebben wegwijzers, voorbeelden, mensen die ons keuzes hebben voorgeleefd – bijvoorbeeld Jezus die de weg van God koos en misschien tot voorbeeld kan zijn.

Jezus zegt: “Waar jullie schat is, daar zal ook jullie hart zijn.” Dat is een zin die de kern van mijn overweging mooi samenvat. Een zin om op te kauwen, om langzaam te verteren zoals het gras in een koe – misschien wordt ze dan eens melk in ons leven: een wonder van transformatie.

“Waar jullie schat is, daar zal ook jullie hart zijn.” Jullie staan nu aan het begin van een nieuwe carrière: een nieuw levenspad, een leven als student aan deze prachtige universiteit. Een leven met ups en waarschijnlijk ook met downs, want die krijg je er gratis bij. En tijdens je studentenleven zul je ervaren en leren ervaren hoe je daar mee om kunt gaan en hoe je er daadwerkelijk mee om gaat. Dan zal ook blijken hoe standvastig je bent, hoeveel ruggegraat je hebt, hoeveel verliezen je kunt incasseren. Durf je het aan om nieuwe vrienden te maken, want de middelbare schooltijd is voorgoed voorbij – nu sta je op eigen benen, en moet je het zelf doen. Dat kan bedreigend zijn, hoe ga je om met alleen zijn, hoe reageer je als je verlegen bent, meer introvert, bij wie vind je aansluiting?

Maar geen nood, je hoeft niet alles in je eentje te doen. Je kunt altijd steun zoeken, houvast bij anderen. Tenminste als je dat durft, als je over de grens heen durft te stappen. En waarom niet, je hebt toch niets te verliezen, je kunt er alleen maar bij winnen. En als je dat aandurft zul je vaak versteld staan hoe velen je willen ondersteunen, je willen helpen. Want iemand helpen geeft een goed gevoel. Iemand ten dienste staan maakt ook jouw dag goed. Vreemd toch eigenlijk dat je inzet ook jezelf zoveel bevrediging geeft.  Dat noem ik het  geheim van de liefde. Hoe meer je ervan geeft hoe meer ze groeit.

Mijn hele leven laat ik mij persoonlijk al leiden door voorbeelden, daden, woorden en gedachten van anderen die op de weg van Jezus zijn voortgegaan. Ik hoef het niet allemaal te weten of allemaal alleen te doen. Waarom zou ik ook? Ik ben geen supermens! Een van mijn voorbeelden is de Duitse mysticus Meister Eckhardt.  Hij heeft veel geschreven over God en over een leeg gemoed en een hart dat open staat voor God.  Wij zongen “Heer toon mij uw plan; maak door uw geest bekend hoe ik U dienen kan”. Eckhardt spreekt in dezelfde trant: hij spreekt over de jas die God  voor elk van ons heeft gemaakt.  Daarvoor moet je eerst de maat nemen, wat de een past hoeft de ander helemaal niet te passen.  Eckhardt zegt: “zo geeft God aan eenieder wat Hij vindt wat het beste en passendste voor hem is.” Dat klinkt misschien alsof alles al een beetje vastligt van te voren, maar zo is het niet. En dat bedoelt Eckhart ook niet.  En nou komt het, Eckhart zegt dan: “Heus, wie Hem dat helemaal toevertrouwt, die ontvangt en bezit in het geringste evenveel als in het allergrootste.” Einde citaat.

Dus als je durft, als je het echt aandurft om datgene wat je meegekregen hebt in je leven, als je echt daarin op God durft te bouwen, op zijn jas, zal ik maar zeggen, dan maakt het niet meer uit of je veel of weinig krijgt want dan kun je ervan genieten in volle teugen en is je leven de moeite waard. Eigenlijk is dat hetzelfde als het koningrijk van God zoeken, rijk zijn bij God, namelijk je helemaal, met je hele hebben en houden durven toe te vertrouwen aan God…Dat zou een keuze kunnen zijn, een weg om te gaan. Ik zeg met nadruk, het zou kunnen, niet dat het moet! Want opgelegd van buiten, dat werkt niet, het moet van binnenuit komen! Uit jouw hart, jouw ziel, jouw overtuiging en jouw ervaring!

Bij Eckhardt is het plan: dat je leeft vanuit het leven… dat je je eigenwilligheid opgeeft, je streven dat te veel en te vaak uitgaat van het ego, je egocentrisme, waardoor er vaak geen plaats is voor andere krachten, de liefde bijvoorbeeld, het woord van God bijvoorbeeld, de krachtige woorden en aansporingen van Jezus, de noden van je medemens, de openheid voor de wonderen, voor de schoonheid van de natuur, het leven, de medemenselijkheid en solidariteit.

Leven vanuit het leven zelf, vanuit wat je al is geschonken daar gaat het om. Met kwaliteiten, met goede en met slechte eigenschappen, helemaal jezelf. Kijk maar naar de boom hoe die is, helemaal zichzelf. Leven vanuit het leven, van binnen uit, dat is het grootste geheim van het leven –  een boom groeit ook van binnen uit…dat is alles wat hij is en wat hij doet, wat hij kan. De boom is geworteld en groeit en groeit, reikend naar het licht, genietend van de warmte. Niets kan hem tegenhouden als er geen uiterlijke krachten zijn die hem beperken. Zoals de boom geworteld staat en er het beste van maakt kunnen wij ook wortelen in dit leven. En in wat ons is overgeleverd.

Eckhardt zegt over dat wortelen: wortelen is je hart afstemmen op de waarheid, als een zuiver gestemd hart…je hart afstemmen op de innerlijke melodie van de waarheid die in je klinkt en die in ons allen klinkt. Daarom, precies daarvoor moet je gemoed leeg worden, niet gevuld met allerlei zorgen, met allerlei gedachten aan plichten, taken, dingen die je moet van jezelf. Je hoeft niet te schitteren in de wereld, je ego op te vijzelen want je bent als schitterend.

Leven van binnen uit en niet op de eerste plaats op uiterlijke doelen gericht, zo zegt Eckhardt. Een boom weet dat als het ware. Hij kan niet anders dan staan waar hij staat. Hij moet er het beste van maken. Daarom is samenvallen met jezelf – weet hebben van het hart, je innerlijke waarheid, dat je deel bent van het grotere geheel een weg om te gaan. Een schat in de hemel. Weten, voelen,ervaren dat je een hart hebt dat open staat voor God,  voor zijn innerlijke melodie, zijn waarheid, die klinkt als een ruisend beekje, een stroompje, een levensader in je leven. Daarom denk ik ook dat geloven eerste en vooral een vaardigheid is, iets dat je kunt gaan leren. Het is je durven toevertrouwen, maar het is eerst en vooral de vaardigheid om het wonder te erkennen en te accepteren. Vooral het aanvaarden is daarbij belangrijk. Net zoals Maria de woorden van de engel Gabriel leerde aanvaarden en zich helemaal toewijdde. Ook al aarzelde ze eerst, ook al twijfelde ze over die bijzondere boodschap. Lees de tekst er maar eens op na. Dat wonder is er om ons heen – is was er al voordat we bestonden en het zal er zijn nadat wij al lang zijn gestorven. Het wonder van de schoonheid, het wonder van de liefde en het wonder van de verrijzenis, de transformatie: dat de dood niet het laatste woord heeft en dat het leven niet ophoudt bij de dood. Dat veronderstelt nogal wat. Dat wil nogal wat zeggen om hiertoe in je geloof te geraken. Op de universiteit zul je dit niet leren, het wordt niet in colleges aangeboden. Maar het leven zelf is de leerschool, en kan je bereid maken om te leren luisteren naar je diepste verlangens die leven in je ziel. En omdat je leeft, kan dat elke dag weer hoorbaar, ervaarbaar zijn. “Waar jullie schat is, daar zal ook jullie hart zijn.”

Ik wens jullie een heel fijne tijd op deze universiteit. Heel veel inspiratie, heel veel samenwerkingsgeluk en vriendschappen toe, heel veel levensgeluk en vooral heel veel tijd om te leren luisteren naar je eigen hart, de schatten die er toe doen in je leven en de krachten die in je wonen zodat elke dag weer het wonder mag ervaren dat het leven is. En deze introductietijd – mooie weken van kennismaken met een nieuw stukje leven als student en als medestudent hier in Nijmegen op deze campus.

John Hacking

alechinsky tekst arbre bleu mural