Real World Learning

Afgelopen maandag en dinsdag waren we als studentenpastores voor een eigen conferentie te gast in Stenden University Leeuwarden. Daar zijn verschillende opleidingen geconcentreerd op HBO niveau en 30% van de leerlingen komt uit het buitenland. Leerlingen leren al doende hun vak. De hotelschool is een mooi voorbeeld. Het bijbehorend hotel waar we logeerden, het restaurant en de ook de eigen kantine van de Hogeschool wordt o.a. door de inzet van de leerlingen gerund. Zo staan er soms wel 3 mensen aan je tafel die om de beurt vragen of alles naar wens is, en dat met een grote glimlach. Natuurlijk, het is de oefenfase voor hen en buitenlandse studenten, te herkennen aan hun vlaggetje op de revers, vragen het in het Engels.

De opleiding aan deze hogeschool moet bij de tijd blijven. Anders prijzen ze zichzelf uit de markt. Mediatechniek, hotelwezen, koken, het zijn beroepen die nauw aansluiten bij de werkelijkheid van alledag. Je kunt niet achterblijven anders loop je achter en krijg je ook geen baan. Real  World Learning is daarom het motto: de echte wereld zet de route uit voor het leren aan deze hogeschool. Wij als studentenpastores hielden ons onder andere bezig met de vraag hoe wij in onze tijd aan de weg kunnen timmeren, studenten bereiken en bekendheid geven aan onze inspanningen. Met andere woorden hoe kunnen we de vertaalslag maken van theologie, van traditie, van overgeleverde kennis en waarden naar de hedendaagse werkelijkheid waarin studenten, onze doelgroep, verkeren. Eric Borgman, een van de meest bekende theologen in Nederland momenteel, heeft al eens opgemerkt dat wij als studentenpastores goud in handen hebben. De verkenning van die opdracht stond tijdens onze conferentie centraal.

Ton Zondervan, een andere theoloog, verbonden aan de hogeschool Windesheim presenteerde een vorm van werkschema om eens naar ons eigen werk te kijken. Vooronderstellingen, doelen, voorwaarden, kansen en mogelijkheden werden blootgelegd. Opvallend was een statement over het missionerende karakter van onze kerken. Tot nu toe behandelen de beleidsmakers en theologen in onze kerk de samenleving als een groot veld waarbinnen het evangelie verkondigd moet worden. De kerk is subject, het evangelie de boodschap en de toehoorders zijn eigenlijk de objecten totdat deze zich bekeren en aan de kant van de kerk, van het subject gaan staan en mee gaan doen. Deze tweedeling of scheiding is niet meer van deze tijd. Waarom niet? Omdat de kerk en de kerkelijke overheid de samenleving zo niet serieus neemt. Ze neemt als het ware een metapositie in, in de zin van wij hebben gelijk, bekeer je tot ons, en je zult gered worden. En dat terwijl velen in de samenleving de kerk al lang de rug hebben toegekeerd. Er moet iets veranderen in deze eenzijdige missionaire verhouding. Dat zegt ook de Dominicaan Timothy Radcliffe in de Volzin van 31 mei 2013: “De r.k. kerk is erg negatief over onze West-Europese cultuur en wordt daarin door die cultuur niet erg serieus genomen” zegt de interviewer Arjan Broers. Radcliffe antwoordt: “Je wordt alleen serieus genomen als je anderen serieus neemt. Je krijgt alleen autoriteit als je die zelf geeft. Jezus deed dat ook. Hij begon vaak met vragen: wat wil je, denk je, zie je, verlang je? Wij moeten legitimiteit en autoriteit toekennen aan de ervaringen en gedachten van mensen van nu. De kerk is daar niet goed in.”

Real World Learning is dus daarom ook een must voor theologen en kerkelijke werkers en voor de kerkelijke overheid. Een must omdat anders de kerk nog meer gemarginaliseerd gaat worden dan nu het geval is: het wordt een sekte.  Terug naar af zoals ze begonnen vlak na de dood van Jezus. Maar dan negatief, een klein obscuur clubje. Natuurlijk ik overdrijf. Zo’n vaart zal het niet lopen want in de wereld buiten Europa groeit de kerk nog steeds. Ik stel het even heel zwart wit met die verwijzing naar een sekte en naar verdere marginalisering omdat de miskenning van de huidige mens en de huidige samenleving een leugen is, een contra-evangelie, een zonde tegen de geest. Jezus kwam niet om een theologie te prediken, of zijn waarheid als waarheid te verkondingen. Hij kwam om te luisteren en adequate antwoorden te geven: d.w.z. echte aandacht. Radcliffe citeert de kerkvaders die zeggen dat we gemaakt zijn voor het overstijgende, het transcendente. Dat overstijgt ook elke theologische waarheid en elke theologische claim. Hoe machtig een instituut en haar dienaren ook zijn, als zij niet leren van de huidige mens en huidige wereld, zij maken er tenslotte deel van uit, hebben ze niet alleen een plank voor de kop maar zijn ze bij uitstek extra ecclesiam: ze plaatsen zich buiten de kerk en worden daarmee sektarisch. Dat is nog eens wat: om als priester, als bisschop, als kardinaal, als kerkelijk werker en als gelovige te horen te krijgen dat je sektarisch bezig bent als je voortdurend met je regeltjes en lettertjes aan de gang bent en denkt zo het evangelie te moeten verkondigen door striktheid in de leer.

Het gaat eerst en vooral om orthopraxis: en die kan alleen in de wereld, tussen de mensen plaatsvinden. Niet gescheiden van de wereld in het kerkgebouw en de knusheid van de liturgie, maar midden in de wereld met al zijn verscheurdheid en conflicten. Leren van de wereld is leren van de mensen om je heen. Zij staan centraal. Zelfs niet de bijbelse waarheid, maar de noden, vragen en behoeften van de mensen. De focus helemaal op de mens gericht. En daarmee blijf jij ook als mens niet buiten schot: jouw noden en verlangens. Het is eigenlijk heel gemakkelijk: je bent beperkt als mens, je kunt het niet in je eentje, en je overziet ook niet zoveel. Des te beter, dat maakt je bescheiden in je ambities. Je hoeft de wereld niet te redden. Die is veel te groot voor jou. Doe maar wat er op je pad komt. De studenten op de hogeschool leren al doende hun vak: nu lachen ze je nog vriendelijk toe en elke keer weer opnieuw. Of dat zo zal blijven als ze een echte baan hebben weet ik niet. Maar ze leren het in ieder geval wel goed. Ze krijgen bijgebracht om zich helemaal op de klant te richten zonder de eigen werkzaamheden uit het oog te verliezen. Daar kunnen wij als pastores, als kerkelijke werkers en als kerkelijke overheid nog heel wat van leren. Tijd dus voor een echte Real World Learning theologie: en die begint bij het dagelijks handwerk, elke dag opnieuw in elke ontmoeting.

John Hacking

7 juni 2013