Eeuwigheid niet voor kleine en grote dictators

DSCN4642Eeuwigheid niet voor kleine en grote dictators

De presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten en de rol van de Republikeinen met hun nieuwe messias meneer Trump, de tegencoup van meneer Erdogan in Turkije, het optreden van meneer Mugabe in Zimbabwe tegen de oppositie net zoals Meneer Putin in Rusland, de ontwikkelingen in Venezuela, en dan noem ik nog niet Noord Korea, China, en al die andere landen in Afrika en Azië waar kritiek gelijkstaat aan landverraad, het zijn allemaal tekens aan de wand dat er een nieuwe wind waait in de wereld. Niet echt nieuw natuurlijk want het is eeuwenoud, dit streven naar macht, naar persoonlijke macht onder het mom van trouw aan het vaderland en de vlag. Zelfverheerlijking, zelfverrijking, zelfoverschatting, ze horen bij elkaar. Nieuw eerder vanuit het kleinere perspectief, het idee dat de wereld na Wereldoorlog Twee en na het einde van de Koude oorlog vreedzamer, democratischer en rechtvaardiger is geworden. Maar dat is een puur Westers perspectief, zo je wilt Nederlands. Dus per definitie al beperkt en misschien ook wel een beetje kortzichtig. Maar het feit dat de waarden en normen in de Westerse samenleving zo onder druk komen te staan omdat terreur effect heeft – uitgevoerd door partijen als IS en gelieerde groepen, is betekenisvol.
De roep om hard op te treden tegen de vermeende vijanden van de democratie en dus de Westerse staten klinkt luider en luider. Maar om echt te kunnen optreden tegen deze vijanden zijn er obstakels die eerst uit de weg moeten worden geruimd. Hoe dat in zijn werk gaat zien we nu in Turkije. De leden van de oppositie worden met naam en toenaam eerst verdacht gemaakt, dan beschuldigd en vervolgens massaal ontslagen of gevangen gezet. Martelen is aan de orde van de dag want daarin is Turkije altijd al goed in geweest. Maar echte democratie is niet de wil van een kleine meerderheid uitvoeren, als dat al zou kunnen, echte democratie heeft vooral oog voor de minderheid, voor het belang van allen en een uitslag van een verkiezing is geen vrijbrief voor het vervolgen van de oppositie alsof het een interne vijand betreft. De rechtstaat is aan de kant gezet en de kleine minidictator denkt een vrijbrief te hebben om het land naar zijn hand te zetten. Dat gaat nooit goed. Dat zal een hoge prijs kosten en de oppositie zal dit niet vergeten. Alleen al het feit dat er hele lijsten zijn aangelegd met vermeende vijanden is het bewijs ervoor dat de gelegenheid nu gunstig is voor het vestigen van een soort van dictatuur in naam van volk en vaderland. Een meerpartijen stelsel en veel verdeeldheid en veel verschil van mening en veel differentiatie is nog niet zo gek in de politiek en komt het landsbelang eerder ten goede dan een politiek systeem met weinig partijen. Daarvan is de Verenigde Staten een goed voorbeeld. Als een demagoog en leugenaar, een bedrieger en opportunist als meneer Trump aan de macht komt zal het hele land daar schade van lijden. Als een presidentskandidaat niet meer visie kan ontwikkelen dan het demonieren van zijn politieke tegenstanders, als hij niet meer kan dan het mobiliseren van de onvrede die er leeft maar zelf niet met echte oplossingen aankomt, maar in plaats daarvan een gitzwart beeld schetst van de samenleving in crisis (wat ook een fenomenale leugen is) en zichzelf presenteert als de messias, dan is hij in mijn ogen een satan, een tegenstrever, iemand die zand strooit in het raderwerk van de maatschappij waardoor de zaak vast zal lopen.
Rusland en China zijn voorbeelden van de macht van een partij, een leider, een ‘helder licht’ aan de horizon die eerder duisternis dan licht verspreiden. Dat komt door het feit dat deze leiders denken de wereld te kunnen aansturen, het land te kunnen leiden zoals zij willen en dat manipulatie en controle de middelen zijn die hiervoor nodig zijn. Vertrouwen is een begrip dat in hun vocabulaire ontbreekt. Bouwen op goodwill, op positiviteit, op het goede in mensen, is onbekend want dat hebben ze nooit geleerd vanuit hun achtergrond van achterdocht, paranoia en machtsstreven. Als de geheime dienst je leerschool is, of de kaders van de communistische partij dan kun je je wel voorstellen dat het denken in deze organisaties al bij voorbaat besmet is met het virus van controle en manipulatie. Het land is geen partij, de economie valt zo niet aan te sturen, het volk is geen object dat naar believen kan worden gemanipuleerd. Macht versterkt macht en macht wil absolute macht. Dat is een spiraal ten dode.
Grote en kleine dictators hebben volgens mij altijd last van het gevoel van onsterfelijkheid, ze denken waarschijnlijk het eeuwige leven te hebben dat ze dergelijke grootschalige en vaak gruwelijke maatregelen treffen om hun vermeende vijanden te treffen. Het is toch vreemd eigenlijk dat iemand met macht streeft naar meer en meer macht en daar alle lust en alle energie vandaan haalt. Aan het einde van de die weg staat onverbiddelijk de dood. De man met de zeis, de uitkomst die deze dictator ook anderen heeft toegewenst. En daarbij heeft hij tijdens zijn leven vaak een handje geholpen. Elias Canetti heeft dit proces meesterlijk beschreven in “Massa en Macht”, een studie die nog niets van zijn actualiteit heeft verloren.
Er is dus hoop: de dood komt voor iedereen, eeuwigheid bestaat niet voor ons mensengeslacht en zeker niet voor al die kleine en grote dictators die erop los leven en moorden alsof het niet op kan. Ik blijf me verbazen over de verblinding bij deze mensen, ik kan er niet over uit, maar ik wil me er ook niet door laten ontmoedigen want dan hebben zij alweer een slag gewonnen. Dat gun ik ze niet maar vooral mogen wij onze democratische principes, ons gevoel voor recht en rechtvaardigheid en ons politiek bewustzijn, waarin de oppositie net zo belangrijk is als de partijen aan de macht, niet veronachtzamen. Het beste wapen tegen inhumaan gedrag is humaniteit. Misschien niet meteen aan de winnende hand, maar op de lange termijn de enige geldige optie.

John Hacking
24 juli 2016