bidden: verantwoordelijkheid tonen

Wat is bidden? Bidden in Joodse ogen volgens de Talmoed? Wat is goed en wat verkeerd bidden? Vilém Flusser bespreekt het bidden vanuit de Talmoed, hij zegt: God om iets vragen doet geen recht aan God. De Talmoed noemt dat een vorm van heidens bidden, want ik vraag iets terwijl ik weet dat God geen antwoord zal geven. Bijvoorbeeld als ik bid: geef ons heden ons dagelijks brood. Ik maak van God zo een afgod. Flusser noemt dat een onverantwoord bidden want ik roep en vraag iets en geef zelf geen antwoord. De tweede vorm van gebed lijkt het omgekeerde ervan als ik zeg tegen God: in jouw handen leg ik mijn ziel. Vanuit de Talmoed is dit net zo onjoods volgens Flusser als het eerste. Want ook dit bidden is nog een roepen naar boven.

Het echte Joodse gebed is antwoord op een roep, zonder hoop op een antwoord. Het Joodse gebed is: Hoor Israël. Dat is wat met verantwoordelijkheid bedoeld wordt volgens Flusser. Verantwoording afleggen wil zeggen een roep horen, een beroeping ervaren en deze volgen zonder doel. Een roep wordt gehoord, rede en antwoord volgen van de kant van de mens, zonder een antwoord terug te verwachten van de kant van God.

Een andere interpreet Rav Kook verstaat onder bidden ook kritisch naar jezelf kijken. Zelfonderzoek, weten waar je mee bezig bent. Een diepte-onderzoek zou je dat dus kunnen noemen.  Wat onderzoek je dan? Of je wel leeft volgens Gods’ geboden, of je wel genoeg antwoord geeft aan zijn stem. Dus eigenlijk is bidden op weg gaan om die geboden handen en voeten te geven: dat is je roeping, dat is je weg, dat is je gebed. Je zult wel zien waar je uitkomt. Daarin blijkt ook je vertrouwen zonder dat expliciet aan de hemel  te hoeven melden in de vorm van een gebed.

V.Flusser, Kommunikologie weiter denken. Die Bochumer Vorlesungen, Frankfurt am Main 2008 (Fischer Verlag) pag. 85-86

John Hacking