God=overgave

« Bewonderswaardig is, dat de mens verder strijdt en schoonheid schept, midden in een barbaarse en vijandige wereld.” Ernesto Sabato

Afgelopen twee zondagen ging het al over de realiteit van onze wereld en hoe moeilijk daar de boodschap van Jezus in past. Toen ik deze overwegingen las dacht ik dat ik niet weer hierover moet beginnen. Maar hoe een boodschap van hoop en troost brengen tegen de achtergrond van deze wereld? Hoe houden we het in godsnaam vol als je echt naar de wereld kijkt? En toen wist ik het, het geheim ligt hierin: God = overgave.
We zeggen dat God liefde is, barmhartigheid, rechtvaardigheid etc. Maar dat zijn uitspraken over God en eigenschappen die wij hem toedichten. Maar als ik zeg God=overgave zeg ik niet zoveel over God als wel over ons als mens – namelijk onze gewenste houding ten aanzien van God. God vraagt om toewijding aan zijn Thora, zijn weg ten leven, met andere woorden overgave. Hij eist het niet, hij dwingt het niet af, nee het is een uitnodiging. Misschien hoort u op de achtergrond al de woorden van de Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer, die geschreven heeft over “verzet en overgave…”
Zacharias, onze visionaire profeet schildert de aankomst van een vredevorst. Niet in een F16 of in een tank, of in die tijd in een strijdwagen omringd door soldaten. Hij komt nederig op een ezel. Dit beeld keert terug bij de intocht van Jezus in Jeruzalem met Palmpasen. Het volk juicht euforisch langs de weg. Net zo euforisch misschien als het volk dat langs de grachten zal staan om de 11 apostelen van de bal en hun leider toe te juichen als ze kampioen worden. Maar het is te hoog gegrepen. Het koningschap van Jezus pakt heel anders uit. Geen bevrijding van het Romeinse juk maar een volslagen deceptie in de ogen van de wereld – hij hangt tussen dieven en moordenaars en sterft een gruwelijke dood.
In de betekenis van het woord islam klinken overgave en onderwerping mee. Ik zou dit het liefst willen lezen als je overgeven aan God/Allah, maar er zijn er die kiezen voor onderwerpen. Niet zichzelf onderwerpen, dat ook, een beetje slechts, maar vooral de ander! Allen die denken het koningschap of de heerschappij van God op aarde te moeten vestigen met dwang, met geweld, uit de loop van een geweer, komen bedrogen uit. Voor de loop van het geweer zijn er maar twee mogelijkheden: vriend of vijand. Het kalifaat gebaseerd op de invoering van de sharia in Irak is een dwangbuis. Als dat verward wordt met de bevestiging van Gods/Allahs wil ben je wel heel ver van huis. Profeten worden zo moordenaars. Lijken stapelen zich op. Het land stroomt over van de vluchtelingen. Mooie heilstaat. Dank je wel. Als je in naam van God voor anderen gaat beslissen waarvoor zij moeten leven eindigt dat in slavernij en in het ergste geval met uitroeiing.
Het geheim van God = overgave. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Er is een troost: Jezus nodigt ons in het evangelie uit om naar hem toe te komen. Als je onder lasten gebukt gaat, vermoeid bent geraakt aan de wereld, moegestreden, je de strijd niet meer aankunt, teleurgesteld in je idealisme, het je allemaal te veel geworden is, je niet hebt bereikt waar je van droomde, dan geeft hij rust. Hij is zachtmoedig en nederig van hart, zijn last is licht, zijn juk zacht. Dat zijn hoopvolle woorden die velen hebben getroost. Misschien troosten ze ook ons… Maar ze veronderstellen toch dat ene: dat je jezelf durft over te geven. Dat je met al je kracht, heel je wil, je hele ziel durft te laten zien, te laten horen: help mij, kom mij te hulp, ik kan het niet meer alleen.. ik geef me over.
Een atheïst is iemand die zich met elke vezel in zijn lichaam verzet tegen God. In feite verzet hij zich niet tegen God, want die is er niet voor hem/haar. Maar hij verzet zich met alle kracht tegen het opgeven van de eigen autonomie. Dat herkennen we vast want daar hebben we meestal ook behoorlijk last van. Als we onze autonomie noodgedwongen stukje bij beetje verliezen door ziekte bv. En nu druk ik me heel plat uit: Maar hoe we het ook wenden of keren we leggen uiteindelijk het loodje. Onze autonomie is een tijdelijke. Een behoorlijke relatieve autonomie ook. Als je dat beseft kan dat je ook wat bescheidener maken. Meer nederig. Dan kom je al in de buurt van het spoor van Jezus.
Misschien zitten wij met ons leven wel ingeklemd tussen twee vragen: Waarom leef ik en waarvoor leef ik. Waarom ik leef, (in de zin van waar kom je vandaan) daar heb je niet zoveel over te zeggen want je staat niet aan de oorsprong van je bestaan. Dat is het verleden. Waarvoor je leeft – daar ben je je hele leven mee bezig. Project na project. Het woord zegt het al: het ligt in de toekomst – je geluk wordt geprojecteerd. Als ik dat en dat doe dan komt dat en dat eruit. Mooi niet dus. Meestal loopt het niet zoals je wenst en ben jij niet de baas over het leven maar is het omgekeerd. Je zit dus ingeklemd tussen verleden en toekomst , tussen waarom en waarvoor.
Uiteindelijk heeft Jezus zich misschien wel tot de laatste snik verzet tegen zijn lot. In de tuin van Getsemané bad hij en zweette hij druppels van bloed. Overgave – uiteindelijke overgave kost bloed, zweet en tranen. Vat het daarom niet te licht op. Misschien hebben we een leven nodig om dit te ontdekken en dan nog…Als straks de huldigingen van de kampioenen voorbij zijn, het gebrul en feestgejoel voorbij is, de liters bier hebben gestroomd, gaat om 7 uur weer de wekker. Overgang naar de orde van de dag. Maar misschien hebben we nu iets om over na de te denken in deze zomervakantie: zet daar je tanden maar eens in; God = overgave. Een fijne zomer. Amen

6 juli ’14 Overweging
Gelezen: Zacharias 9,9-12 en Matheus 11,25-30

John Hacking