Aarde is wat wij zijn

 

canandanann landscape

 

Aarde is wat wij zijn

 

 

Dichtbij en ver

 

Overal zijt Gij onzichtbaar gegeven,

Sprekend nabij, de stilte verwacht U,

Mensen bestaan U, zien en beleven U.

 

Mensen van vlees, van licht en gesteente,

Hard en van bloed, een vloed niet te stelpen,

Mensen uw volk, uw stad hier op aarde.

 

Aarde is al wat wij zijn, wat wij maken.

Adem ons open, maak ons uw aarde,

Uw nieuwe hemel, vrede op aarde

 

Huub Oosterhuis

 

 L1190892

Als kinderen van de aarde zijn we niet alleen product van de aarde maar behoren wij haar toe met heel ons lichaam. Onze geest is echter vrij. Onze geest vertoeft op de aarde en draagt de gevolgen van ons aardse bestaan. Als we sterven heeft onze geest zich daartoe te verhouden, als we vervallen tot aarde, humus, kan onze geest daar geen sikkepit aan veranderen en heeft hij het hiermee te doen. Gisterenavond in een cursus met de  titel ‘Aarden en wortelen’, ging het vooral over aarden. Wanneer ben je geaard en wat is aarden eigenlijk in je leven? Als je dingen belangrijk vindt stop je daar veel tijd en energie in, ze krijgen gewicht en dat gewicht houd je letterlijk met de voeten op aarde. Zaken en mensen die kostbaar voor je zijn eisen je aandacht en je bent bereid hen te verdedigen tegen gevaren of als anderen ze dreigen af te pakken als het dingen betreft. Voor een ouder is een kind vaak het allerbelangrijkste en die ouder zal alles in het werk stellen om het kind te beschermen en te verzorgen. Het leven van het kind is vaak nog belangrijker dan het eigen leven. Maar dat is geen algemene wet en zeker geen algemene praktijk. Maar het bestaat en dat is genoeg om hier als voorbeeld te dienen. Dus wat kostbaar is in je ogen krijgt gewicht in je leven en houd je bij de les. Als je jong bent weet je nog niet altijd wat belangrijk is en moet door ervaring, vaak door schade en schande wijs geworden, nog maar blijken waar het echt in je leven om draait. Maar je hebt tijd genoeg om dat te ontdekken en je hoeft je in principe niks van de stemmen in de maatschappij aan te trekken die zeggen dat je het moet weten, het liefst al na de ‘kleuterschool’. Dat is kostenbesparend en wel o zo makkelijk met het inrichten van ons onderwijs.

L1190893

 

Als je geboren wordt krijg je de erfelijke kenmerken van je ouders er meteen gratis bij. Idem dito eigenschappen en karaktertrekken. De appel valt meestal niet ver van de boom en daar moet je het dan mee doen. Dat is van betekenis voor je aard. Jezelf accepteren, het willen en kunnen doen met wat je hebt ontvangen is een goede strategie die vruchten oplevert en die een einde kan maken aan een zoektocht naar de identiteit en je ‘ware zelf’. Je ware zelf dat ben je gewoon zelf. Dat komt niet van buiten en is ook nergens anders te vinden dan bij en in jezelf. Okéé, je hebt verlangens, die horen er ook bij; wat zou een zelf zijn zonder verlangens. Maar de verwezenlijking van die verlangens kan op zich laten wachten, zeker als ze niet realistisch zijn, als het droombeelden of spoken zijn die je jezelf als het ware als een worst voorhoudt. Realistische verlangens daarentegen kun je altijd verwezenlijken als je bereid bent de prijs ervoor te betalen in de vorm van inzet, energie, tijd, aandacht en noem maar op. Een prijs betaal je altijd, ook als je jezelf nergens voor inzet. Dan is de prijs eentonigheid, verveling, starheid, slap hangen op de bank en nergens zin in hebben. Als je dat een leven lang wilt volhouden ziet het er niet goed uit. Een beetje ambitie, een beetje naar iets streven kan daarom geen kwaad. Geluk valt niet vanzelf uit de hemel, het is niet te koop bij AH, maar het een handje helpen, kan geen kwaad. Dat doe je vooral door iets te ondernemen wat bij je past en waar je jezelf goed bij voelt. Dat wil niet zeggen dat je er dan je hele leven mee bezig moet zijn, maar een tijdje kan nooit kwaad.

 

Het idee dat wij aarde zijn kan ons behoeden voor overspannen verwachtingen maar het kan ons ook met beide benen op de grond houden als we ambities hebben ten aanzien van ons leven die ten koste gaan van anderen. Oorlog is een extreme situatie waarin dat telkens weer zichtbaar wordt. Oorlog is in feite een vorm van versnelling van het leven: de dood wacht achter elke kogel. Totale verspilling van mogelijkheden en talenten. Een woeste aanslag op mensen en menselijkheid. Kortom een grote domheid. Dood gaan we toch, waarom dan die versnelling? Wat is de winst, een beetje land, nog wat meer aarde? Meer macht? En wat dan, zijn we dan blijer? Gelukkiger? Ik geloof er niets van. Het is najagen van de wind, of van hooi zoals op het schilderij de Hooiwagen van Jheronimus Bosch.

blauwe bergen canandanann

In de cursus heb ik gesteld dat Wortelen en aarden visionair worden is – want je verleden heeft een toekomst en het verleden geeft toekomst. Aarden wil zeggen toekomst ontvangen door groei en bloei. Iets ervaren is iets ontvangen, onderweg zijn en op die weg ontvangen. Allereerst al wat je hebt meegekregen via je ouders, vervolgens ook de ervaringen die je via hen en via je eigen leven mag ontvangen en doormaken, vervolgens de dingen die je hieruit kunt leren en toepassen. Je begint nooit blanco, nooit met een schone lei, je leven is al gekleurd, vanaf de geboorte. Je naam wijst al op een duiding door je ouders. Je naam gaan leven, je naam waarmaken kan een opdracht zijn die veel voldoening kan geven. De ouders hebben door hun opvoeding de eerste structuren uitgezet waarbinnen je jezelf kunt ontplooien.

Maar visionair worden veronderstelt ook dat je niet alleen visie ontwikkelt op je leven maar dat je ook in de gaten gaat krijgen waar het naar toe moet. Visionair wil vooral ook zeggen ervaren en ontdekken wat zinvol is in je leven. Meestal gaat dat samen met de ervaring van zinvolheid van de mensen waarmee je verbonden bent. Zinvolheid net als liefde is besmettelijk, het kan anderen aansteken. Maar zinloosheid is dat ook. De hele dag beelden zien van ellendige situaties kunnen het gevoel van zinloosheid versterken. Daar kun je dan zelf tegen over plaatsen dat je iets met je leven wil om de zinloosheid te bestrijden en geen kansen te geven de overhand te nemen in je leven.

 

In de bijbelse traditie is het opnemen van wat is overgeleverd, de traditie,wat is doorgegeven, een vorm van bevrijding. Want het bevrijdt je ook van de last om het allemaal zelf te moeten uitzoeken en als het voor de voorvaderen/moederen een beproefd recept was, dan kan het dat ook voor jou zijn. Daarom zegt men: herinnering is verlossing, vergeten is ballingschap. Als je vergeet waar je vandaan komt en wat er toe doet zit je als het ware in de gevangenis. Je hebt geen instrumenten om de werkelijkheid te duiden en aan te kunnen, geen ervaringen die je een richting wijzen. Het verleden wordt je overgeleverd. Overleveren betekent in een oorspronkelijke betekenis: leveren, ‘liberare’, bevrijden. Het bevrijd je van een last. Van tralies, van onkunde, van niet-weten. Want niet-weten en niet ‘weten – hoe’ kun je ervaren als gevangenis. Je voelt wel de aandrang om iets te doen, je moet kiezen, maar je weet niet wat. Je hebt geen criterium in handen om te onderscheiden en af te wegen. Maar als je gaat kijken hoe anderen voor je dit deden krijg je misschien ideeën. Daarom praat erover, vooral met hen die voor dezelfde keuzes stonden. Onderzoek wat voor jou goede criteria zijn om een keuze te maken, afhankelijk van jouw talenten, voorkeuren en passie.

L1190888

In het lied van Oosterhuis dat boven staat afgedrukt wordt over God gesproken die ons open kan ademen en ons tot zijn aarde kan maken. Dat is natuurlijk religieuze taal die niet door iedereen gedeeld wordt. Dat hoeft ook niet. Maar de teneur van het lied is te vergelijken met de Chinese filosofie van het Taoïsme: de Adem, Qi, is overal op aarde te vinden en bezielt alle leven in deze kosmos. Je bent deel van die Adem en jouw ziel is er het product van. De ervaring van verlichting die je in leven misschien op een zeldzaam moment mag beleven kan je dit doen voelen en ervaren: dat je met alles en iedereen verbonden bent. Opeens vallen dingen van je af, zorgen, de buitenkant, stress, onnodige drukte om niets, zaken die er allemaal niet toe doen en zelfs de drang om te leven voel je opeens niet meer zo sterk, want dood en leven, ze horen bij elkaar. Je ego, je ingebeelde ik, dat de buitenkant is van je zelf en waarmee je jezelf in de wereld presenteert, doet even helemaal niet mee. Want je ego is in feite een illusie, een spel van het zelf, een manier om jezelf in stand te houden in de wereld. Je identiteit laten samenvallen met je ego levert een kwetsbaar construct op dat bij de eerste windvlaag omwaait. Want als je ego een illusie is, een construct, dan kan het je niet behoeden voor ingrijpende ervaringen. Zowel niet positief als negatief. Je ego kan dat helemaal niet aan. Als er niet op de een of andere manier een zelf is dat alles, maar dan ook alles kan en wil dragen, houd je het niet vol. Dat zelf kun je vergelijken met een trilling: Adem die trilt in jouw en die trilling noemen we voor het gemak maar leven, levenskracht. Die levenskracht moet op zijn tijd gevoed worden, beter geïnspireerd, aangemoedigd, beademd door een goddelijk wezen, een transcendentale kracht anders hou je het niet vol. Je bent niet de bron van je zelf, je bent niet je eigen inspiratie. Je Adem is een cadeau dat je hebt ontvangen en dat je mag doorgeven. Maar het is ook een geschenk waar je verantwoordelijk voor bent. Zinvolheid ervaren wil eigenlijk zeggen, tot op het niveau van je adem, je levenskracht aangesproken worden en voelen dat het zo goed is. Diep van binnen, op de bodem van je bestaan. Niks buitenkant, niks schijn, niks goud en glitter, ‘Schall und Rauch’ (Rosenzweig), Echo en rook, maar Woord en Vuur! Daartoe ben jij nodig: om dat woord te ontvangen, toe te laten, op je te nemen, overgeleverd uit de traditie, van hen die het ook hebben ervaren, en je bent nodig om het in je leven te laten klinken, door te geven, ervan te getuigen. Jouw leven als levend getuigenis van de persoon die je ten diepste bent, het zelf op de bodem van je eigen bestaan, dat het leven op zich neemt en er wat van wil maken. Dat ja zegt ook tegen alle moeilijkheden en alle negatieve ervaringen die zich op je weg voordoen. Dat is de kern van het Taoïsme: je eigen weg volgen om hemel en aarde bij elkaar te brengen en in jouw leven te laten klinken en werken. De boom staat met zijn wortels in de aarde, maar met zijn kruin in de hemel. De horizon houdt beiden bij elkaar en maakt hen zichtbaar: verbondenheid en gescheidenheid van hemel en aarde ineen. Maar de mens kan zijn voeten optillen van de aarde en met zijn hoofd in de wolken, in de hemel, kan hij zelfs wonderen verrichten. In principe is hij meer hemel en kan hij nog meer op de hemel gericht zijn dan een boom. En het bevel van de hemel luidt, zo het Taoïsme, dat je samenvalt met jezelf, dat de trilling van de grote Adem trilt in jou en dat de trilling die trilt in jouw als levenskracht overeenkomt met de trilling van deze grote Adem die alles beweegt en bezielt. Met andere woorden, jouw ziel kan in contact komen met de ziel die alles bezielt. Jouw ziel is deel van die grote ziel en dat kun en dat mag je ervaren als je daartoe bereid bent om je hiervoor in te zetten. Als je de weg op wilt gaan die de hemel je wijst. Bevel van de hemel, is thuiskomen in deze wereld en vooral bij jezelf. Aarde is wat wij zijn, aarde is wat wij maken. Maar de hemel wijst ons de weg en de aarde zou niet zijn, als de hemel er niet aan zou grenzen.

 

John Hacking

24 mei 2016

L1190885