Afstand (vervolg)

Afstand (2)

Najaar 2019 kwam het louteringsgraf uitgebreid in de publiciteit. De uitnodiging lag er om na te denken over je leven in een graf in de tuin van de Studentenkerk. Waarom een graf? Omdat je dan met je hele lichaam kon ervaren en kon focussen op de vraag wat het betekent om sterfelijk te zijn en dat er een keer een einde aan je leven zal komen. Deze uitnodiging kreeg veel respons. Memento mori in een nieuw jasje. 

Eigenlijk is dit kunstproject, want zo werd het gepresenteerd, ook een beetje profetisch. Door het corona-virus zijn we opeens allemaal beland in een soort van virtueel graf en worden we met de neus op de feiten gedrukt dat we sterfelijk zijn. Velen zijn al gestorven en in principe kan iedereen worden besmet met alle gevolgen van dien. De een zal meer weerstand hebben dan de ander maar de dreiging geldt voor bijna iedereen. 

Of we willen of niet, nu worden we geconfronteerd met de vraag wat je leven zinvol maakt en hoe je eigenlijk wilt leven. Je levenstijd is beperkt en daarom kostbaar. Door het virus kunnen we zo ook afstand nemen van onze dagelijkse beslommeringen en nadenken over wat er echt toe doet in ons leven.

Het virus heeft ons bijna letterlijk los gemaakt van onze oude patronen en gewoontes omdat we afstand van elkaar moeten houden door de dreiging van besmetting. Dat doet iets met ons zelfbeeld en de beleving van ons zelf. Alles waar veel mensen samen bij betrokken zijn is bij nader order opgeschort. Opeens is er minder ‘wij’ en veel meer ‘ik’. Meer op jezelf geplaatst zijn, individuele ervaringen in plaats van collectieve gedeelde ervaringen. 

Wereldleiders die al veel eerder zinspeelden om veel meer ‘ik’ dan ‘wij’ worden nu op hun wenken bediend. Ze spelen de kaart van het nationalisme, de zogenaamde stem van het volk, het eigen belang en gedragen zich ronduit egoïstisch. Hun ware waard komt boven ondanks hun mooie praatjes over democratie en iedereen gelijk. In India krijgen de moslims collectief de schuld van het verspreiden van het virus. In de Verenigde Staten is het een ‘chinees’ virus dat door China in de wereld is gebracht. Ook de ambtenaren van de landen laten zich niet onbetuigd: de jacht op beschermende kleding, mondkapjes en de ondersteuning van de ontwikkeling van een vaccin: iedereen wil er het eerste bij zijn en solidariteit en eerlijke verdeling zijn begrippen die niet meer in het woordenboek voorkomen. Idem op economisch terrein: het opvangen van de financiële klappen in Europa en per land. De grote maatschappijen krijgen voorrang, de kleintjes zoeken het maar uit. In India werd een totale Lockdown aangekondigd door president Modi die over 4 uur na zijn toespraak in zou gaan. Miljoenen tijdelijke arbeiders wilden terug naar huis, zonder geld, want de fabrieken waren dicht en de lonen werden niet uitbetaald. Een totale chaos. Een prachtige kans voor het virus op verspreiding. India is door dit beleid van het discrimeren van een groot deel van de eigen (moslim) bevolking hard op weg een facistische staat te worden waar moslims de zwarte piet wordt toegespeeld op basis van Hindoeïstische vooroordelen ten aanzien andere bevolkingsroepen. Aziaten in de Verenigde Staten klagen over discriminatie en racisme, hetzelfde hebben we in Nederland ook al gezien, maar dan op minder grote schaal. 

Maar hoe hard er ook geroepen wordt om de grenzen te sluiten en om autark te worden als natie, het is een onmogelijk streven want in de hedendaagse wereld zijn allen met allen verbonden. De economie draait op globale schaal. Terug naar de middeleeuwen kan niet meer. Maar wat wel kan is dat de enorme geldstromen niet meer alleen ten goede komen van reuzefirma’s en superrijken. Het kapitalistische systeem bevordert onrecht en ongelijkheid in de huidige liberale vorm. Meer dan 2 miljard mensen doen niet mee in dit systeem omdat ze buiten elke vorm van voorziening vallen en moeten leven van aalmoezen. Een nieuwe Marx en een nieuwe oproep om in opstand te komen tegen deze onrechtvaardige systemen is broodnodig. Maar de armoede en de honger maakt slaven van mensen. Ze verheffen niet hun stem. Helaas, en het geweld van de onderdrukking is moordend. Dat zien we ook in Latijns Amerika als indianen opkomen voor hun rechten tegen grote ondernemingen die in hun land grondstoffen winnen en bossen afbranden. Dood en verderf zijn het resultaat. Als de rijken maar kunnen blijven verdienen.

In de bijbel staan een paar psalmen waarin de tegenstanders worden vervloekt. Psalm 35, 69, 109 en 137 zijn voorbeelden daarvan. Deze twee psalmen spreken voor zich. 

Psalm 35 Van David.

Bestrijd, HEER, wie mij bestrijden, vecht tegen wie mij bevechten, wapen u, grijp het schild, sta op om mij te helpen! Zwaai met uw speer en strijdbijl en werp ze naar mijn achtervolgers. Zeg tegen mij: ‘Ik ben het die je redt.’ Dat beschaamd en vernederd worden wie mij naar het leven staan, dat eerloos terugdeinzen wie mij kwaad willen doen. Laten zij verwaaien als kaf in de wind wanneer de engel van de HEER hen opjaagt, laat hun weg donker en glad zijn wanneer de engel van de HEER hen vervolgt. Zonder reden hebben ze een net gespannen, zonder reden een kuil voor mij gegraven. Laat hen ten onder gaan voor zij het weten, verstrikt raken in hun eigen netten en zelf de ondergang tegemoet gaan.

Dan zal ik juichen om de HEER, mij verheugen over de redding die hij brengt. Uit de grond van mijn hart zal ik zeggen: ‘HEER, wie is aan u gelijk? U bevrijdt de zwakken van hun onderdrukkers, de zwakken en de armen van hun uitbuiters.’

Valse getuigen staan tegen mij op en vragen mij naar wat ik niet weet. Ze vergelden goed met kwaad, ik voel mij van ieder verlaten. Waren zij ziek, ik trok een boetekleed aan, en bleef mijn gebed onverhoord, ik pijnigde mij door te vasten. Ik liep rond als waren zij vrienden, broers, ik ging in het zwart gehuld en liep gebogen als iemand die rouwt om zijn moeder. Maar toen ik dreigde te vallen, verheugden zij zich, ze liepen te hoop en sloegen me onverwachts neer, ze hadden me willen verscheuren, die bende godvergeten spottersmet een grijns op hun gezicht.

Heer, hoe lang nog blijft u toezien? Behoed mij voor hun moordlust, red mijn kostbaar leven van die leeuwen. Dan zal ik u prijzen in de gemeenschap, u loven waar heel uw volk bijeen is. Gun mijn vijanden, die valsaards, geen leedvermaak, mijn redeloze haters geen blik van triomf want het woord vrede kennen zij niet, en tegen de weerlozen in het land smeden zij bedrieglijke plannen. Ze roepen spottend, hun mond wijd open: ‘Zie hém daar!’

U hebt het gezien, HEER, zwijg dan niet, mijn Heer, houd u niet ver van mij. Verhef u, ontwaak, mijn God en mijn Heer, verdedig mij, vecht voor mijn zaak. Doe mij recht, HEER, mijn God, u bent rechtvaardig, sta niet toe dat ze zich om mij vermaken, laat hen niet kunnen denken: ‘Dit is wat we wilden.’ Laat hen niet kunnen zeggen: ‘We hebben hem verslonden.’ Dat beschaamd staan en vernederd wie zich verheugen op mijn ondergang. Dat met schaamte en schande bedekt worden wie zich boven mij verheffen.

Dat van vreugde juichen wie willen dat mij recht wordt gedaan. Laat hen gedurig mogen zeggen: ‘Groot is de HEER, vrede wil hij voor zijn dienaar.’ Van uw gerechtigheid zal mijn tong spreken, van uw roem wil ik zingen, dag aan dag.

Psalm 109 Voor de koorleider. Van David, een psalm.

God, die ik loof, blijf niet zwijgen, want vijandig en bedrieglijk is de mond van hen die mij beschuldigen, hun tong spreekt niets dan leugens, ze bestoken mij met woorden van haat, zonder reden bestrijden ze mij.

Ik bid voor hen, maar mijn liefde roept vijandschap op, ze vergelden goed met kwaad, woorden van haat zijn de dank voor mijn liefde: ‘Wijs een gewetenloos man aan die hem aanklaagt bij de rechter. Dat hij schuldig wordt bevonden en dat zijn gebed God niet bereikt.

Dat zijn dagen geteld zijn, een ander zijn ambt overneemt, dat hij zijn kinderen vaderloos, zijn vrouw als weduwe achterlaat. Dat zijn kinderen bedelend rondzwerven, naar eten zoeken in het puin van hun huizen, dat schuldeisers beslag leggen op zijn bezit en vreemden roven wat hij moeizaam verwierf. Dat niemand hem trouw blijft, niemand zich ontfermt over zijn kinderen, dat zijn nageslacht voorgoed verdwijnt, hun naam na hun leven wordt uitgewist. Dat de schuld van zijn voorouders de HEER in gedachte blijft, de zonde van zijn moeder niet wordt uitgewist, dat hun zonde en schuld de HEER steeds voor ogen staan en niemand op aarde hun naam nog gedenkt.

Want hij bewees aan niemand trouw, hij vervolgde zwakken en armen, wanhopigen dreef hij de dood in. Dat de vloek die hij liefhad hem treft, de zegen die hij een ander misgunde hem nooit ten deel zal vallen. Dat de vloek hem als een mantel omhult, zijn lichaam vult als water, zijn gebeente doordringt als olie. Dat de vloek als het kleed is dat hij draagt, als de gordel die hij dagelijks omheeft!’

Laat zó de HEER mijn aanklagers straffen, hen die zelf over mij dit kwaad afroepen. Maar u, HEER, mijn God, doe voor mij wat tot eer van uw naam is: bevrijd mij, u bent goed en trouw. Ik ben verzwakt en arm, gewond in het diepst van mijn hart. Ik verdwijn als een schaduw die lengt,

als een sprinkhaan die wordt afgeschud; mijn knieën zijn slap van het vasten, ik ben tot op het bot vermagerd. Ik wek de lachlust op, wie mij ziet schudt meewarig het hoofd. Help mij, HEER, mijn God, red mij in uw trouw, dan zullen zij weten dat het uw hand is, dat u, HEER, dit hebt gedaan. Komt van hen de vloek, van u verwacht ik zegen, schande over mijn belagers, vreugde over uw dienaar, hoon zal het kleed zijn van wie mij aanklagen, schande de mantel waarin zij zich hullen. De HEER zal ik prijzen met luide stem, hem loven te midden van velen, hij staat de armen terzijdeen redt hen uit de greep van hun rechters.

De nood is zo hoog dat de zwakke en uitgebuite mens niks anders meer weet dan te vloeken en de hulp in te roepen van God. Ik heb deze psalmen altijd gelezen als een manier om je verdriet, je onmacht en je woede te uiten. Dat kan opluchten, dat geeft ruimte, afstand. Als je nu de daad bij het woord gaat voegen en in naam van God naar de wapens grijpt, dan heb je het niet begrepen. Als je God vraagt om hulp wil dat niet zeggen dat je het recht in eigen hand moet nemen. Dat is de grote valstrik waarin politieke partijen soms trappen: hun aanhangers ophitsen tot geweld, geweld, tegen homo’s, tegen armen, tegen zwarten, tegen vluchtelingen, tegen anders gelovigen, tegen alles wat afwijkt in hun ogen. Je kunt dat soort politici zo aanwijzen. Hun landen laten de gevolgen zien: hoge muren bij de grens, kampen en gevangenissen om tegenstanders in op te sluiten, brandstichting, aanvallen op straat, arrestaties en gevangenissen vol met bepaalde groepen zoals drugsverslaafden of leden van een andere bevolkingsgroep. Een moderne vloekpsalm is nodig in de hoop dat hij een beetje kan helpen:

Vloekpsalm – 165

To hell with them…

Donald Trump (will) go to hell

Mike Pence (will) go to hell

Vladimir Poetin (will) go to hell

Xi Jinping (will) go to hell

Jair Bolsanaro (will) go to hell

Recep Tayyip Erdogan (will) go to hell

Victor Orban (will) go to hell

Narendra Modi (will) go to hell

Matteo Salvini (will) go to hell

Bin Salman (will) go to hell

Kim Yong un (will) go to hell

İlham Əliyev (will) go to hell

Ali Khameni (will) go to hell

Thierry Baudet (will) go to hell

Jean Marie Le Pen (will) go to hell

Marie Le Pen (will) go to hell

Mohammed VI (will) go to hell

Win Myint (will) go to hell

Desi Bouterse (will) go to hell

Bashar al-Assad (will) go to hell

Nicolás Maduro (will) go to hell

Aleksandr Loekasjenko (will) go to hell

Emmerson Mnangagwa (will) go to hell

Mateusz Morawiecki (will) go to hell

Daniel Ortega (will) go to hell

Maeen Abdulmalik Saeed (will) go to hell

Geert Wilders (will) go to hell

Mitch McConnell (will) go to hell

Phillip de Winter (will) go to hell

Jörg Meuthen (will) go to hell

Tino Chrupalla (will) go to hell

Steve Bannon (will) go to hell

and so on and on and on…

But who will go to heaven?

Are you one of them?


Herinnering aan de herdenking van de bevrijding van Auschwitz januari 2020

Schrijven geeft ruimte aan gedachten, ideeën en emoties. Afstand is gevraagd, afstand is nodig ook in het felst van het debat en het heetst van de strijd om de waarheid. Met woorden is een wereld te winnen. Met taal een veldslag te behalen – ook zonder dat er letterlijk doden vallen. Dat is de kracht van democratie. In het stemhokje wordt het beslist. De afstand die de burger doet van de macht is heilzaam. Het machtsmonopolie, mits goed aangewend en rechtvaardig, in handen van de staat kan zegen brengen, zodat we elkaar niet de koppen inslaan. Goed geïnformeerd zijn eveneens, je geen knollen voor citroenen laten verkopen…

Vijfenzeventig tot honderd jaar geleden was er nog een tv en geen internet, geen virtuele wereld. We luisterden radio die toen langzaam in opkomst was. De Tweede Wereldoorlog, het einde ervan, is vijfenzeventig jaar geleden. Men schreef elkaar brieven. Men stuurde een zeldzame ansichtskaart of prentbriefkaart. Zelfs als men maar vijf kilometer van huis was om een bezoekje te brengen aan Valkenburg, zoals mijn oma met haar kinderen. In de tachtiger jaren zie je aankomen wat nu op sociale media gebruikelijk is: laten zien waar je bent en hoe goed je het hebt. Vakantiekaarten worden naar allen gestuurd die op je lijstje staan: vele groeten uit…etc. Wij de mensen van de eerste helft van de vorige eeuw, hebben nog meegemaakt dat tv en internet werden uitgevonden. Dat was nieuw. We lopen daarom achter in het gebruik van alle virtuele middelen die ons ter beschikking staan. De huidige generatie groeit op in een andere tijd, een andere context en met totaal andere mogelijkheden om afstanden te overbruggen. Was tijdens de Tweede Wereldoorlog de radio het propagandamiddel bij uitstek en ook de films die in bioscopen werden vertoond, nu zijn het de grote spelers die de sociale media en de opslag van data beheersen en bespelen. 

Afstand is een relatief begrip geworden: tijd en ruimte zijn overbrugbaar en dat steeds sneller en vaker. Het internet heeft de tijd opgeheven en de ruimte minimaal gemaakt. Overal naar toe reizen, overal tegelijk aanwezig zijn, dat kan via virtuele middelen. De verleiding is dus groot om ook invloed uit te oefenen nu de afstanden gering zijn geworden. De beïnvloedbare aanhangers zijn binnen handbereik, telefoonbereik, internetbereik. Fake-news is bijna niet meer van echt te onderscheiden want de stormvloed aan berichten is niet meer overzienbaar en controleerbaar. 

Hoe moet je dan je positie bewaken en ervoor zorgen dat je afstand kunt houden en dat je niet in de valkuil trapt van de manipulatie?

Raimoin Panikkar, filosoof en theoloog, schreef een mooie en korte handleiding daarvoor. 

Iets om over na te denken en tot je te nemen, ook in deze tijd van corona en vooral voor de tijd die komen gaat daarna. Panikkar schrijft: 

Ik heb mezelf negen regels of soetra’s gegeven: . 

1. Begin bij mezelf en probeer niet anderen te veranderen).

2. Begin in mezelf ( dus zonder druk van buiten). 

3. Stel mezelf open voor heel de werkelijkheid (niet een ‘gespecialiseerde’ spiritualiteit). 

4. Begin waar ik mezelf ben: geen tabula rasa niet wachten op het beste, ideale vertrekpunt. Bijvoorbeeld: ‘Als ik eenmaal genoeg geld heb …’, ‘Als ik maar eenmaal getrouwd ben …’, ‘Als ik maar dit of dat voor elkaar gekregen heb …’, ‘Als ik een beter mens ben ….’. 

5. Denk niet aan de gevolgen: hier moet je een zuiver hart hebben anders word je bang. Niemand kan alle gevolgen van tevoren voor zien, ook een computer niet; en als ik eenmaal mijn vertrouwen in een computer stel, ben ik niet langer vrij. 

6. Wees solidair en isoleer je niet. Alleen zijn betekent niet vanzelf isolement; solidariteit kan een· groep, familie, vrienden, enzovoort betekenen. 

7. Zoek je motivatie in jezelf – dus zonder hulp van buiten, zonder financiële hulp, zonder vooropgezet plan, zonder vast doel voor ogen. Het ware zelf kan nooit door een doel gemotiveerd worden!

8. Gebruik geen geweld – forceer de wil niet, probeer niet iets te moeten overwinnen. anders ben je alleen maar voortdurend aan het onderdrukken.

9. Steeds een nieuw leven beginnen! 

Raimon Panikkar,Waar wijsheid woont, Deventer 1997 (Ankh-Hermes bv) (pag. 171)

John Hacking 

4 mei 2020 Dag van de herdenking van de slachtoffers en doden van Wereld Oorlog Twee.

Herinnering aan de herdenking van de bevrijding van Auschwitz januari 2020

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.