2022 Absurd

sobibor

2022 ABSURD

De mensheid bestaat al een tijdje. Natuurlijk op de schaal van de kosmos, verwaarloosbaar. Op de schaal van het ontstaan van de aarde, ook miniem. Maar op de schaal van de homo sapiens nemen we ruimte in. Een paar honderdduizend jaar aan ontwikkeling, een paar duizend jaar aan wat we beschaving noemen omdat we in grotere verbanden zoals steden wonen. In steden kwam de kunst, de politiek, de wetenschap tot ontwikkeling. Daar plukken we nog steeds de vruchten van.

De geschiedenis van de mensheid is een roerige geschiedenis. Veel hoogtepunten, veel dieptepunten. Hoogtepunt is de welvaart en het welzijn voor velen. Dieptepunt de gruwelijke oorlogen en vernietiging van mensen. Daar komt nu nog de vernietiging van de natuur bij, de nefaste beïnvloeding van het klimaat. We veranderen langzaam onze omgeving in troosteloosheid als we geen maatregelen nemen tegen de opwarming van de aarde en de droogte die dat tot gevolg heeft. Uit archeologisch onderzoek blijkt telkens weer hoe ingrijpend klimaatveranderingen kunnen huishouden in een samenleving. Toename van de temperatuur met enkele graden in het Romeinse Rijk rond 200 voor Christus leidde tot meer productie van voedsel, tot bevolkingsgroei en tot uitbreiding van Rome en tot nieuwe veroveringen. De kleine ijstijd uit de Middeleeuwen is een goed voorbeeld van de afname van de productie van voedsel, toename van hongersnood en ook nog daarna een alles verwoestende ziekte als de pest. De pest als een gevolg van het begin van globalisering. Ratten die via de scheepvaart de ziekte over heel Europa verspreiden. Een hedendaags voorbeeld van een dergelijke plaag is het coronavirus. Grenzen houden het niet tegen. En de wetenschappers moesten in eerste instantie alles op alles zetten om een werkzaam vaccin te ontwikkelen. Deze luxe had men eeuwen geleden nog niet.

Wat er wel al altijd is geweest is de soldaat. De horige, de slaaf, de huurling en later de burger die ingezet wordt in een leger. Er moet iets worden bewaakt, iets wat kostbaar is, of er moet iets worden veroverd, ook iets wat kostbaar lijkt en wat men graag wil hebben. Een buurland met grondstoffen, een ruimte om in te wonen, kennis die de eigen macht aanzienlijk vergroot. Dat laatste is moeilijker te veroveren. Dat veronderstelt coöperatie van de kennisdragers en middelen om die kennis over te dragen. Als je alle wetenschappers in een ander land doodt gaat ook veel kennis verloren. Als je hen dwingt tot kennisoverdracht heb je al meer resultaat. Ook via spionage kom je een eind. Of door het sturen van je studenten naar de plekken waar die kennis voorradig is. Een tactiek die nu ook door China wordt toegepast en tal van andere landen. Daarover hoef je niet naïef te zijn. In de geopolitiek waar alles draait om macht, om invloed, om manipulatie is dat een normale zaak.

Lastiger wordt het als er grondgebied veroverd moet worden. Als er claims liggen, ressentimenten leven, op basis van de geschiedenis bijvoorbeeld toen er meer eenheid was, of voordat grote landen uiteenvielen. Waarom vielen ze uiteen? Omdat het centrale gezag ontbrak. Omdat volken die deel uitmaakten van een land meer vrijheid wilden, meer zelfstandigheid. Omdat er geen centrale macht meer was die met geweld de partijen kon onderdrukken die streden voor vrijheid en een eigen verantwoordelijkheid. Als dan een veroveringsoorlog moet worden gevoerd kost dat veel doden. Soms heel veel doden. Momenteel sterven er honderden per dag in het Oosten van Oekraïne, aan beide kanten van het front. De Russen die claimen het land te bevrijden, gesteund door separatisten, hebben niet meer tactiek in huis dan een alles verwoestend bombardement. Zo zijn de ‘bevrijde gebieden, waaronder veel steden, met duizenden burgerslachtoffers, veranderd in maanlandschappen vol puin. Kapotgeschoten beschaving. Geen infrastructuur meer, geen leef-mogelijkheid meer voor de achterblijvers, de ‘bevrijde’ bondgenoten. Dank je wel voor deze ‘bevrijding’ die eerder lijkt op een grote moordaanslag op alles wat beschaving heet.

Sobibor

Dat is de absurditeit van oorlog, dat het absurde aan het denken van de politici en generaals die deze beweging in gang hebben gezet en die haar willen volhouden tot het bittere einde. Maar dat einde is altijd de dood. Altijd de kist, altijd het graf. Wat is de winst: nul komma nul. Een verwoeste aarde, verschroeid, inclusief de bewoners. In 2022 een dergelijke oorlog voeren tart in feite alle verbeelding. Er zal geen winnaar uitkomen, alleen het effect van de vernietiging is ervaarbaar. Alle propaganda ten spijt, hoeveel zogenaamde heldendaden ook worden verheerlijkt, hoeveel kitsch er ook verspreid wordt over het offer dat deze soldaten hebben gebracht, het is een grote verzameling leugens, leugens die niet in staat zijn om de talloze doden met vlaggen en met spreuken te bedekken: hun grijnzende doodshoofden, hun skeletten blijven uitsteken onder deze leugens van de woordvoerders die de oorlog willen goedpraten en die allerlei maskerende uitdrukkingen bedenken om deze oorlog te verkopen aan het publiek dat zwijgt. Je kind gevallen voor het vaderland, voor de goede zaak, een ‘rechtvaardige strijd’, een ‘bevrijdingsstrijd van een volk dat niet bevrijd wil worden’, een volk dat reeds vrij is en daarvan ook getuigt. Plak ze daarom maar een ander etiket op, alsof het lijkt dat ze dan een bedreiging vormen, de noodzaak van een bevrijding zichtbaar maken. Verstrikt in leugens, gaan deze machthebbers er zelf in geloven. Dat zien we bij veel politici: de herhaling maakt de leugen tot waarheid. Als liegen mag, is in feite alles geoorloofd. Na de leugen komt de moord, na de moord de oproep om uit te roeien. We hebben het talloze keren in onze onmenselijke geschiedenis gezien en vandaag de dag is het niet anders.

Wat is dat voor een soort angst bij mensen om dit soort leiders te volgen, te steunen, te ondersteunen, door mee te denken, mee uit te voeren? In documentaires over de moordenaar en psychopaat Hitler komt vaak aan het licht dat veel volgelingen al daden uitvoerden om deze ‘leider’ tegemoet te komen – om in zijn geest al stappen vooruit te zetten, ook al hadden ze daar geen bevel voor gekregen. Zoals bij het vervolgen en vermoorden van Joden. Hetzelfde zien we terugkeren vele eeuwen eerder bij de kruistochten. Voordat de legers richting Jeruzalem vertrokken werden de Joodse gemeenschappen in de grote Duitse steden aangevallen, verwoest, geplunderd. Als een soort van voorproef op wat komen ging. Maar niet de Joden maakten in Jeruzalem de dienst uit, maar de moslims. Werd dat voor het gemak maar even vergeten? Ik denk het niet. Het laat zien dat het antisemitisme, dat zo oud is als het bestaan van de Joden zelf, nooit overwonnen is. Toen niet en nu niet. Het huidige Israël is voor velen in de islamitische wereld de vijand bij uitstek. Dat heeft met antisemitisme te maken maar ook met de politieke situatie en het optreden van de politici in Israël zelf, de onderdrukking van de Palestijnse bevolkingsgroep, de bevoorrechting van rechts-radicale en orthodoxe bewegingen die telkens meer Palestijns land inpikken, de politiek van ‘apartheid’ tegenover de Palestijnen binnen en buiten het land. In West Europa zitten ook politici in deze spagaat gevangen: ze steunen Israël publiekelijk maar twitteren ook antisemitische teksten en verspreiden zo de haat. Zelfs in ons eigen parlement zitten deze neofascisten, want anders kan ik hen niet noemen, hoe verongelijkt ze ook kijken en spreken als ze hiervan beschuldigd worden. Ze hanteren de nazi-taal, ze ondersteunen de nazi-theorieën van dubieuze zichzelf noemende wetenschappers die wijzen om de gevaren van de Islam, de emigratie van vluchtelingen, de vervanging van het ‘eigen volk’ door zogenaamde vreemdelingen. Op die wijze wordt het nazi-erfgoed dat tientallen jaren kritisch werd bekeken en geweerd weer onderdeel van ons spreken en ons denken.

Wie had in mei 1945 kunnen denken dat deze geluiden weer ‘normaal’ zouden worden gevonden in een samenleving, dat jongeren die nauwelijks benul hebben van de geschiedenis, deze taal inzetten als vorm van protest, en die zich daardoor laten leiden door het organiseren van demonstraties en straat oproer, inclusief het in brand steken van opvanghuizen van vluchtelingen. Het hakenkruis is weer zichtbaar en trekt tallozen aan om de mythe van de voormalige massamoordenaars te ondersteunen. Pegida, AFD in Duitsland, FvD, PVV in Nederland, Front National in Frankrijk, Vlaams blok/belang in België, wat zij allen gemeen hebben is vreemdelingenhaat, eigen volk eerst, eng nationalistisch gedachtengoed, een volk alleen uit blanken, discriminatie van anders denkenden en anders levenden, angst voor de macht van feministen, de LHTB beweging, de anti-racisme bewegingen etc. etc. Een grote symfonie waarin angst de boventoon voert en het refrein bepaalt. Zij leven bij de gratie van opstand, chaos en onzekerheid. Want dan wordt er geroepen om een sterke man. Een sterke vrouw hoor je nooit. Een sterke man zal het klusje wel even klaren. De uitkomst is zoals meestal het concentratiekamp en daarna de bergen lijken. Dat zien we terug in de kampen voor de miljoen Oeigoeren, en al die andere plekken  waar zogenaamde ‘tegenstanders’ worden opgesloten en (soms) dood gemarteld.

Kiezers die in deze leugens trappen verdienen eigenlijk geen respect. Misschien hebben ze er persoonlijk belang bij, zijn ze opportunistisch, of willen ze een proteststem uitbrengen. Geen slimme keuze. Dan kun je net zo goed de vos loslaten in het kippenhok. Ze roepen de ondergang over henzelf af. Wie de ogen sluit of heeft gesloten voor de geschiedenis krijgt wat de Joodse spreuk altijd al heeft gezegd: vergeten = ballingschap, herinneren = verlossing. Ondanks alle absurditeit van de oorlog, van de oorlogshitsers, de intolerante politici en burgers, degenen die nog nooit op enig empathisch vermogen zijn te betrappen, (behalve dan in de eigen achterban en het eigen gezin misschien), de verongelijkten, de zich te kort gedaan voelende burgers en die daarom naar radicale middelen denken te moeten grijpen (zoals de wapenvoorstanders in de VS), ondanks al deze vormen van absurditeit en absurd gedrag is er een keuze: met de eigen dood voor ogen is je leven kort, relatief en heel beperkt. Waarom zou je naar geweld, naar onverdraagzaamheid streven als je leven in een mum van tijd voorbij is? Wat is je winst? Het levert je niets maar dan ook niets op, dan leegte, dorheid, nodeloosheid en teleurstelling. Want de ene moord leidt tot de andere totdat allen dood zijn.  De slagvelden in Oekraïne maken dat elke dag weer meer dan duidelijk.

John Hacking

3 juni 2022

Sobibor: asheuvel

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.