»wer sich zum Engel macht, macht sich zum Tier«
Simone Weil Heft 1 pag. 82
In een Interview gepubliceerd op 8 juni 2026 in de NRC met Jeremy Lent vertelt deze over de krachten in onze samenleving – het kapitaal dat heerst, de zeer rijken die zich alles toe-eigenen via hun overmachtige bedrijven en de monopolieposities die deze bedrijven innemen in de wereld op het terreinvan AI, computertechniek, satellieten, wapenproductie en voedselindustrie. Ik citeer:
Lent zet zich in zijn nieuwe boek af tegen wat hij het „Windigo-virus” noemt, een term die komt van de oorspronkelijke Ojibwe-bevolking die rondom de Grote Meren op de grens van de VS en Canada woont. „Zij vergelijken de houding van Europese kolonisten met een figuur uit hun mythologie: de Windigo, een reusachtig monster van drie meter met een hart van ijs en een onstilbare honger.” Wie erdoor gebeten werd, veranderde zelf in een Windigo, voor altijd gedoemd tot vraatzucht. Hoe meer hij at, hoe gulziger hij werd. „Voor de Ojibwe leken de Europese veroveraars besmet met precies dat virus, een hebzucht die alles aantastte wat ze aanraakten.”
Windigo is de heerser van de materiële wereld, hij wakkert de goudkoorts aan, de hebzucht, het is een vreetmachine. In 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog schrijft Simone Weil over het toenmalige moderne leven waarin de mateloosheid de norm lijkt te zijn geworden. Dat blijkt ook politiek uit de toespraken van de heren Hitler en Mussolini: ze willen de hele wereld…Morgen die ganze Welt, zo luidt een strofe uit een lied…Simone Weil schrijft in haar dagboek:
Das moderne Leben ist der Maßlosigkeit preisgegeben. Die Maßlosigkeit erfaßt alles, Handeln und Denken, öffentliches und privates Leben. (Sport: Meisterschaft – Genießen bis zur Trunkenheit, bis zum Widerwillen – Müdigkeit bis zur Abstumpfung etc., etc., etc.). Daher der Niedergang der Kunst. Es gibt nirgendwo mehr ein Gleichgewicht. (Deshalb sind auch die Versuche von Le Corbusier vergeblich …). Die Bewegung des Katholizismus ist teilweise eine Reaktion dagegen: die katholischen Zeremonien zumindest sind unversehrt geblieben. Aber sie sind auch ohne Beziehung zum übrigen Dasein.
Ein Gleichgewicht zwischen dem Menschen und sich selbst, dem Menschen und den Dingen suchen.
Alles Gleichgewicht ist gestört. Z. B. zwischen der Arbeit und ihren Früchten. Indirekt hat die Spekulation sogar die Bauernschaft korrumpiert. .. Es gibt keine wahrnehmbare Beziehung mehr zwischen dem Handeln und den Folgen des Handelns, so daß der Mensch, selbst wenn er handelt, passiv
ist. Magie. (Faust.)
(Dieser Sachverhalt muß sich sogar auf die Liebe auswirken – aber wie?)
Interessante Frage des historischen Materialismus: warum fehlt der »Platonismus« heutzutage so ganz und gar? Minnehöfe… Dante… Petrarca…
Simone Weil Heft 1, pag. 114-115
Deze overpeinzingen van een filosofe in wording, adept van Plato en aanhanger van het geloof in het goede en het rechtvaardige – helemaal in de lijn van de platoonse filosofie – zijn nog zwak uitgedrukt. Het zijn beschreven ervaringen vanuit een mircro-situatie – persoonlijk nog onbekend met de gruwelijk afloop van de oorlog, de miljoenen vermoorden slachtoffers en de ontwikkelingen die daarna plaatsvonden alsof de gruwelijkheden uit die oorlog nog niet genoeg waren voor de mensen en de mensheid.
Jeremy Lent wijst in het interview in de NRC op de invloed en de kracht van de toepassingen van AI in onze samenleving. Ik citeer:
Fel spreekt hij over generatieve AI. „Dat is de grootste insluiting van gemeengoed in de menselijke geschiedenis: in enkele jaren heeft een handvol bedrijven vrijwel de volledige gemeenschappelijke tekst van de menselijke beschaving opgeslokt, gestólen; elk boek, artikel, wetenschappelijk paper, gedicht en gesprek dat van het web te schrapen viel. Ze zetten er een hek omheen en verkopen dat nu als hun eigendom.” De ongekende beurswaardes waarop AI-bedrijven SpaceX, OpenAI en Anthropic met hun beursgang afkoersen – ze worden elk naar verwachting gewaardeerd op meer dan 1.000 miljard dollar – laten volgens hem zien wat op het spel staat.
„We riskeren daardoor een nieuw tijdperk van techno-feodalisme, waarin een minieme elite de productieve systemen van intelligentie bezit, terwijl de rest van de mensheid vecht om een precair bestaan en een piepklein stukje van die winsten.”
Een andere bijdagen op de internetsite AEON van de hand van Vincent Lêis schetst een “De toekomst zonder mens – Terroristen en tech-bro’s beschouwen accelerationisme als een revolutionair wapen. (.)” Hij beschrijft hierin hoe het begrip accelerationisme ontstond, hoe het in het denken van Nick Land verder vorm kreeg en hoe rechtsextremistische terroristen en tech-bro’s er gebruik van maken om hun visie op de toekomst en op de mens duidelijk te maken. Accelerationisme is een vorm van versnelling, een vorm van het in gang zetten van ontwikkelingen die eenmaal actief, niet meer zijn te stoppen. Ik heb de Engelse tekst via google translate (niet foutloos) vertaald en ik geef graag enkele citaten uit dit betoog:
In augustus 2024 verhoogde ASIO, de nationale veiligheidsdienst van Australië, het dreigingsniveau voor terrorisme van ‘mogelijk’ naar ‘waarschijnlijk’. Toen hem werd gevraagd welke dreigingen de dienst in gedachten had, noemde ASIO-directeur-generaal Mike Burgess de gebruikelijke verdachten: extreemrechtse extremisten en islamitische jihadisten. Maar hij voegde er ook een nieuwe kandidaat aan toe: ‘accelerationisten’. Toen de verbijsterde interviewer vroeg: ‘Wat is een accelerationist?’, antwoordde Burgess: ‘Het zijn mensen met een extreemrechtse ideologie, neonazi’s of zelfs nog verder, die geloven in blanke suprematie en die de huidige gang van zaken in de wereld afkeuren en die willen dat de wereld ten onder gaat om de zaken terug te brengen naar wat zij beschouwen als de rechtmatige orde.’
De wereld, en veel van haar veiligheidsdiensten, waren op 15 maart 2019 gealarmeerd over de toenemende kans op ‘accelerationistische’ terroristische aanslagen, toen een Australische man genaamd Brenton Tarrant live uitzond hoe hij 51 mensen vermoordde en 89 anderen verwondde in de Al Noor-moskee en het Linwood Islamic Centre in Christchurch, Nieuw-Zeeland. In het manifest dat Tarrant online plaatste, getiteld ‘The Great Replacement’, nam hij een bijzonder verontrustend hoofdstuk op met de titel ‘Destabilisatie en Accelerationisme: Tactieken voor de Overwinning’. Daarin schrijft hij:
Echte verandering, en de verandering die we moeten bewerkstelligen, ontstaat alleen in de grote smeltkroes van een crisis. Een geleidelijke verandering zal nooit de overwinning behalen. Stabiliteit en comfort zijn de vijanden van revolutionaire verandering. Daarom moeten we de samenleving waar mogelijk destabiliseren en ontwrichten.
In die zin is het zogenaamde ‘accelerationisme’ niets nieuws. Het is een blanke suprematistische ideologie die gewelddadige terreurdaden promoot om raciale conflicten te intensiveren en de sociale verdeeldheid tot een breekpunt te drijven. De voorstanders ervan zien deze breuk als een middel om een blanke etnostaat te vestigen. Denk aan de Amerikaanse groepering The Order (ook bekend als de Silent Brotherhood) die in de jaren 80 een rassenoorlog probeerde uit te lokken, of de Britse neonazi achter de bomaanslagen met spijkers in Londen in 1999.
Maar deze gewelddadige blanke supremacistische droom is noch de enige, noch de eerste variant van accelerationisme.
Begin jaren 2020 zagen degenen die doomscrolden op Twitter (nu X) wellicht een aantal prominente techbro’s uit Silicon Valley – waaronder Marc Andreessen, de medeoprichter van de eerste veelgebruikte webbrowser, en Garry Tan, een van de eerste werknemers van Palantir Technologies – zichzelf identificeren als ‘effectieve accelerationisten’, afgekort als ‘e/acc’. Deze term, bedacht in 2022 door twee pseudonieme Twittergebruikers (genaamd ‘Beff Jezos’ en ‘Bayeslord’), bewandelt een heel ander pad dan dat van de schutter van Christchurch: het pleit voor een radicale versie van technologisch solutionisme, waarbij de optimale manier om een probleem op te lossen ligt in de technologische innovaties die voortkomen uit kapitalistische concurrentie. Er is geen enkel natuurlijk of technologisch probleem, zoals Andreessen schrijft in ‘The Techno-Optimist Manifesto’ (2023), ‘dat niet met meer technologie kan worden opgelost.’ Voor effectieve accelerationisten verbetert technokapitalisme – zelfs de meest onmenselijke, door AI aangedreven versie ervan – ons leven alleen maar. Mondiale problemen zoals armoede, oorlog en klimaatverandering kunnen allemaal worden opgelost door onbeperkte marktconcurrentie op te voeren. Andreessen vervolgt:
Wij geloven dat de technologisch-kapitalistische machine niet antihuman is – sterker nog, het is misschien wel het meest prohumanistische dat er is. Het dient ons. De technologisch-kapitalistische machine werkt voor ons. Alle machines werken voor ons.
Tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2024 spraken figuren uit de Amerikaanse techindustrie die gelieerd waren aan acceleratie (e/acc) hun sterke steun uit voor Donald Trump. Hun campagnedonaties en het constant plaatsen van memes hielpen hem terug aan de macht. Eenmaal aan de macht, beantwoordde Trump deze gunst door het Stargate-project aan te kondigen, een joint venture tussen de Amerikaanse overheid en OpenAI, SoftBank, Oracle en MGX, dat tot doel heeft om tegen 2029 tot 500 miljard dollar te investeren in AI-onderzoek en -ontwikkeling. Hij stelde ook voor om via presidentiële decreten en noodverklaringen technologische projecten te versnellen die hopelijk zouden leiden tot vaccins tegen kanker, en andere wonderen die eindelijk haalbaar zouden worden.
Dus, wat is ‘accelerationisme’? In het afgelopen decennium lijken twee vormen zich in de publieke verbeelding te hebben gevestigd. De eerste roept beelden op van gewelddadige terroristen zoals Tarrant. De tweede betreft titanen uit de techindustrie die ernaar streven een ‘mensvriendelijke’ sciencefictionutopie te creëren. Maar geen van beide weerspiegelt de oorspronkelijke en veel vreemdere filosofie van het accelerationisme, dat noch begon als een ideologie van wit nationalisme, noch van techno-utopisme. De hele tekst is hier te lezen:
https://aeon.co/essays/what-is-nick-lands-philosophy-of-accelerationism-really
Een ander artikel van de hand van Rinke Verkerk & Rosan Smits in de Correspondent wijst op de onzalige relatie tussen de Amerikaanse overheid en de evangelische Christenen die zich onder een nieuwe noemer hebben verzameld: New Apostolic Reformation. Kortweg: NAR. De beweging is vooral te herkennen aan het gebruik van symbolen, de auteurs schrijven:
Zo klinkt op bijeenkomsten van de NAR steevast het geluid van de sjofar – een uitgeholde ramshoorn – en heeft de beweging zich de historische ‘Appeal to Heaven’-vlag van George Washington toegeëigend (het laat zich vergelijken met hoe extreemrechts in Nederland de Prinsenvlag uit de Tachtigjarige Oorlog gebruikt).
Verkerk en Smits vervolgen:Leiders van de NAR geloven dat zij door God aangewezen aanvoerders zijn van ‘een hemelse invasie’ van Gods koninkrijk op aarde. Samen vormen ze een netwerk van kerken en organisaties, dat opereert in lokale cellen. Die worden geleid door onafhankelijke ‘apostelen’, de generaals in deze geestelijke oorlog, en door ‘profeten’, de inlichtingendienst die haar informatie direct van God ontvangt. Ze kunnen rekenen op de toewijding van tientallen miljoenen christenen in Amerika, en meer dan 300 miljoen christenen wereldwijd. In NAR-termen: de boots on the ground.
En die hebben ze nodig, om democratische rechtsstaat omver te kunnen werpen en een wereldwijde christelijke dictatuur te stichten. Ze strijden door te vasten en te bidden. Ze bezetten grondgebied door het te overgieten met olie uit Israël. Ze organiseren zogenoemde Jerichomarsen rondom ‘vijandig gebied’, net zoals het oude Israëlitische leger deed voordat God, volgens de overlevering, de muren om de gelijknamige stad liet instorten.
(…)
Dit alles klinkt misschien krankzinnig, maar de ernst zit hem juist in de krankzinnigheid. De NAR is strategisch, goed georganiseerd en steunt autocraten wereldwijd. Eerder schaarden apostelen van de NAR zich bijvoorbeeld achter de Hongaarse oud-premier Viktor Orbán, bekend om zijn democratische afbraak en corruptie; de Braziliaanse ex-president Jair Bolsonaro, die is veroordeeld voor een couppoging; of de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, voor wie een internationaal arrestatiebevel is uitgevaardigd wegens misdaden tegen de menselijkheid.
De NAR-apostelen hebben in de Verenigde Staten tientallen miljoenen volgelingen. Maar de ideeën van de beweging zijn inmiddels wijdverbreid onder 162 miljoen volwassen Amerikaanse christenen. Een meerderheid van hen gelooft bijvoorbeeld dat de samenleving wordt bezet door demonische machten. De helft ziet het als een goddelijke opdracht aan christenen om die demonen te verslaan, door de overheid en de burgerlijke samenleving te domineren. Zo nodig met geweld.
(…)
Meeslepende manifestaties. Charismatische leiders, die utopische wedergeboorte beloven. ‘Na onze wedergeboorte zijn we niet langer simpele stervelingen’, verklaarde apostel en NAR-kopstuk Dutch Sheets bijvoorbeeld. ‘Dan zijn we een nieuw ras van bovennatuurlijke wezens met de naam christenen.’
Het is een belofte die miljoenen gelovigen al decennialang inspireert om hun idee van Gods wil in de hemel om te zetten in actie op aarde.
(….)
NAR-leiders verklaren politiek geweld als heilig. Zuiverend. Waar we dat van kennen? Het ophemelen van geweld als instrument van zuivering en verlossing is precies hoe de fascisten in de vorige eeuw dood en verderf verheerlijkten. Van de klopjachten op migranten in de VS tot de vermoorde kinderen in Palestina, Libanon en Iran, en van de stijgende benzineprijzen in Amerika tot het kidnappen van de president van Venezuela – het zijn allemaal noodzakelijke stappen in een epische eindtijdoorlog van de door God uitverkoren, christelijke natiestaat Amerika tegen Satan.
(…)
Maar de NAR probeert de achterban (…) te mobiliseren, met misschien wel het meest krankzinnige idee tot nu toe. Dat idee is uitgewerkt in boekenreeksen van apostel Greg Hood en NAR-schrijver L.A. Marzulli. Deze boeken introduceren het ontmenselijkende idee dat aliens demonen zijn die kinderen weten te verwekken bij mensen.
Zo ‘infecteert’ Satan het menselijk DNA met demonisch DNA. Daardoor ontstaat er een ‘hybride ras’, een kruising tussen mensen en demonen: de ‘Nephilim’. Het is, aldus Hood, een duivelse poging om de wedergeboorte van het bovennatuurlijke, christelijke ras te ondermijnen en zo over de wereld te heersen.
(…)
Inmiddels klinkt de theorie door in uitspraken van andere NAR-kopstukken. Lance Wallnau zegt nu dat ‘links is volgepropt met demonen’ – ‘ik denk niet dat het nog mensen zijn, ik denk dat je te maken hebt met demonen die door mensen heen praten.’ Apostel Jim Garlow plaatste een filmpje van een anti-ICE-demonstrant in Minneapolis, met het bijschrift: ‘Hoe degenen die demonisch zijn zich manifesteren…’
(…)
Het is de spirituele variant van de bekende fascistische omvolkingscomplottheorie: dat een kwaadaardige elite bewust het zuivere ‘superieure ras’ zou besmetten met genetisch materiaal van een inferieur ‘anti-ras’. Het doel, volgens deze theorie: de ‘lotsbestemming’ van het opperras om over de wereld te heersen, dwarsbomen en zelf de macht grijpen.
Rinke Verkerk en Rosan Smits halen nog veel meer voorbeelden en krankzinnige opvattingen van deze NAR(ren) aan en je zou het bijna niet geloven. Maar godsdienstfanaten en religieuze terroristen zijn van alle tijden. Maar nu hebben ze toegang tot het Witte Huis en zit er een president die zijn oren laat hangen naar deze achterban omdat ze in hem de nieuwe Messias zien. Iemand die hun religieuze idealen concreet kan maken en die door de chaos die hij schept de ondergang alleen maar dichterbij brengt. Een vorm van accelerationisme die perfect in hun straatje past.
Maar wat een hoogmoed, welke ellendige vorm van hybris, straalt er af van deze adepten van geweld, racistisch gedachtengoed en zelfverheerlijking, om te denken dat zij in naam van God spreken en dat hun visie de enig juiste is? Ook Simone Weil dacht daar al over na en Franz Rosenzweig noemde dit soort types hemeltirannen omdat ze de verlossing met geweld trachten te forceren. Persoonlijk vind ik het een verzameling kletspraat wat deze apostelen van NAR de mensen voorhouden over een nieuwe tijd, een nieuwe wereld en een superieur blank ras dat de aarde beheerst. Wie is zo gek hen op hun woorden te geloven? Bij Forum voor Demagogie hoor je ook die geluiden. Een democratie en een landsbestuur onwaardig.
Simone Weil schrijft hierover, verwijzend naar de bijbelse verhalen:
Ausrottung als Abhilfe, Glaube an okkulte Fähigkeiten.
Man glaubt, daß man den Götzendienst beseitigt, indem man die Götzenanbeter tötet. Was man wirklich beseitigt, ist das Einzigartige, das Kostbare, das Unersetzliche …
Die Menschen töten, die nicht so denken wie ich. Im äussersten Falle bleibt man allein. Nachahmung der Einsamkeit Gottes; das ist der schlimmste Götzendienst.
Moses, Josua, Samuel. Es ging darum, ohne die Vorstellung der Inkarnation ein ganzes Volk zu Monotheisten zu machen und Gott als Ganzes ohne Zwischenglied zu denken. Gott denken, jedoch ohne »metaphysische Verwirklichung«, denn diese ist einem ganzen Volk nicht gegeben. Gott mit dem Manas denken. Das ist gewaltsam, gegen die Natur. Nur der äußersten Gewalt konnte das gelingen. Da kein μεταξύ da war, spielte das Schwert die Rolle des μεταξύ; Schrecken und Hoffnung, blutiges Grauen und Fließen von Milch und Honig. Es konnte nicht anders sein. Man machte sie gefügig durch die Massaker, die man sie ausführen ließ, wie durch die, die man über sie verhängte.
Die Strenge und die Freizügigkeit der Sitten spielen in dieser Geschichte eine Rolle. Das Verhältnis zwischen Gott und der zivilen Gesellschaft, Gott und dem Volk ist eine Frage, die sich alle antiken Gesellschaften gestellt und die sie unterschiedlich gelöst haben. Eine Frage, die zu der des μεταξύ für das Individuum analog ist. Der Gedanke des Dharma, der Nemesis, fehlt im Alten Testament vollständig (?).
Simone Weil heft 4 pag. 298
Simone Weil wijst hier op het feit dat er in dit streven naar de ervaring van God en het doen van zijn wil tussen God en de mens zogenaamd “niets” is. Geen bemiddeling, geen tussengebied, alsof de mensen van hun kant meteen konden weten wat/wie God is en wat Hij wil. Ze benoemt dat ‘tussen’ met het Griekse begrip μεταξύ. Het is in haar ogen een soort sleutel die verklaart waarom er zoveel geweld is in de toepassingen van religieuze teksten: wie niet wil luisteren moet maar sterven. God met de ‘manas’ denken duidt op het feit dat je denkt God te kunnen denken en zo zijn wil denkt te kunnen kennen. Ook hier weer zonder bemiddeling. Volgens Weil ontbreekt in het Oude Testament (door de radicale opvattingen die er tentoon worden gespreid mbt de relatie tot God) elke vorm van Dharma, regelgeving op het individuele en sociale terrein en is er geen godin (Nemesis) die de orde handhaaft onder de mensen. In hoeverre de kijk van Weil op de teksten in het Oude Testament ook gekleurd zijn wil ik hier nu niet ter discussie stellen, maar het feit dat mensen denken rechtstreeks namens God te kunnen spreken en handelen is in het licht van de menselijke geschiedenis een vorm van afgoderij – ze maken zichzelf tot God. De medemens moet gehoorzamen of sterven. Met christendom en met een goed verstaan van de Joodse en de christelijke religie heeft dat helemaal niets meer te maken. Windigo is er eigenlijk niets bij want het religieuze geweld is nog altijd veel en veel wreder.
John Hacking
18 juni 2026
Bronnen:
Weil, Simone, Cahiers. Aufzeichnungen. Herausgegeben und übersetzt von Elisabeth Edl und Wolfgang Matz, München Wien (Carl Hanser verlag) (4 Bd.)
https://aeon.co/essays/what-is-nick-lands-philosophy-of-accelerationism-really
betekenisgeving & levenshorizon 